گواهی های انسانی، ۲۱ وقفوهم انهم مسئولون

یادداشت مهمان، کورش علیانی، فعال فرهنگی:

فیلمی است از مراسم شروع سال تحصیلی در یک دبستان که می گویند در مهرشهر کرج واقع شده است. بچه هایی که احتمالا کلاس اولی هستند از دالانی می گذرند، دوربین منتظرشان است و هر کدام مطابق سناریویی که برایشان ساخته اند وارد می شوند؛ مثل فیلمهای عروسی. اگر ندانیم این فیلم را در مدرسه گرفته اند، چی در آن هست که ما را به یاد مدرسه بیندازد؟ بیشتر شبیه یک مراسم بسیار مبتنی بر پول است، شبیه کت واک کودکان. مبحث اصلی مراسم نه مدرسه است، نه آموزش، نه حتی شادی بچه ها. مبحث پول است.
پول داشتن فضیلت نیست. از حساب بانکی کسی نمی شود فهمید چه قدر باهوش، سخت کوش، درستکار یا مهم تر از این ها، مفید می باشد. پول حتی حق خاصی هم به آدم نمی دهد. البته ثروت امکان می دهد آدم حق هایی را که همه دارند راحت و در بسته بندی ای ویژه به دست بیاورد. درمان بهتر، آموزش بهتر، خانه بهتر، امنیت بیشتر و انتخاب های بیشتر بخرد. یعنی پول فقط امکان خریدن چیزها نیست. امکان دور شدن از رنجی است که دیگران ناچار تحمل می کنند.
این فاصله گرفتن و دور شدن در همه زمان ها یک معنا ندارد. وقتی جامعه زیر فشار اقتصادی می باشد و همزمان جنگ را تجربه می کند، عده ای نمی توانند از هزینه درمانشان کم کنند، عده ای نگران اجاره هستند و عده ای در ترس از فردای نزدیک خود و فرزندانشان هستند. اگر در چنین جامعه ای پول به کسی امکان داده است سهم کمتری از این فشار را تحمل کند، او سهم بیشتری از مسئولیت هم دارد. این مسئولیت صدقه دادن به کسانی نیست که کمتر دارند. مسئولیت در مقابل جامعه ای است که در آن زندگی می کند و به پول او معنا و امکان معاملاتی داده است.
می شود با پول بخشی از فاصله را کاهش داد. می شود امکان جدیدی برای دیگری ساخت. می شود سهم بیشتری از یک مرتبه مشترک برداشت. در کنار همه ی این ها انتظار می رود فاصله ای را که میان فرد و جامعه افتاده است، دلیل برتری خود ندانند.
فیلم چنین است. فاصله را پذیرفته اند و شادمانه روی صحنه هم آورده اند. پول خرج می کنند تا پولشان را ببینید. برخورداری را متجسد می کنند تا تمایز به چشم بیاید. چیزی که باید مسئولیت بیشتری بیاورد، چیزی برای افتخار شده است.
و ماجرا از این هم جلوتر رفته است. این کار را بزرگسالان فقط با خودشان نکرده اند. کودکان شش هفت ساله را هم وارد نمایش ناسالم خودشان کرده اند. کودک هنوز در سنی نیست که بداند پول چیست، آدم ها چرا نابرابر هستند و داشتن بیشتر چه مسئولیتی می آورد. والدین قبل از آن که فرصت چنین انتخابی پیدا کند، یک جواب آماده به او نشان می دهند؛ داشتن بیشتر یعنی موفقیت بیشتر و چیزی که باید توی چشم بقیه کرد.
مدرسه هم مسئول است. یعنی نهادی که مقرر است چیزی به کودک بیاموزد، از همان روز اول یکی از ناسالم ترین چیزها را به او آموخته است.
در زمان جنگ، جامعه بیشتر از همیشه به کسانی نیاز دارد که اگر توان بیشتری دارند، سهم بیشتری از بار مشترک بردارند. پول می تواند فاصله بسازد. داشتن پول بیشتر یعنی مسئولیت بیشتر برای کم کردن این فاصله، نه فرصت بیشتر برای جشن گرفتن آن.
بطور خلاصه، درمان بهتر، آموزش بهتر، خانه بهتر، امنیت بیشتر و انتخاب های بیشتر بخرد. وقتی جامعه زیر فشار اقتصادی می باشد و همزمان جنگ را تجربه می کند، عده ای نمی توانند از هزینه درمانشان کم کنند، عده ای نگران اجاره هستند و عده ای در ترس از فردای نزدیک خود و فرزندانشان هستند.