صدای خانواده قربانیان هواپیمای اوکراینی باشیم

صد کادو: حضور تیم های مددکاری، برخورد مسئولانه از طرف مقامات کشور و ورود جدی رسانه ها برای بیان دغدغه های خانواده های جانباختگان سقوط هواپیمای اوکراینی، سفارش کارشناسان برای کاهش خسارت های اجتماعی ناشی از شرایط حساس کنونی است.
در هفته ای که گذشت، چند حادثه تلخ ایران را سوگوار کرد؛ یکی سقوط هواپیمای اوکراینی در بامداد روز چهارشنبه ۱۸ دی ماه که به از دست دادن ده ها مسافر ایرانی و غیر ایرانی آن منجر گردید. این حادثه تلخ نه تنها خانواده جان باختگان، بلکه همه ایران را داغدار کرد، به ویژه به این خاطر که بنا به تایید مقامات ارشد کشور، سقوط این هواپیما در اثر بروز خطای انسانی و شلیک اشتباه موشک بوده است.
دیگر، واژگونی «اتوبوس تهران-گنبدکاووس» که بامداد روز پنجشنبه ۱۹ دی ماه در جاده سوادکوه مازندران رخ داد و متأسفانه ۱۹ نفر را به کام مرگ کشید. یکی از جان باختگان این حادثه، نوزاد دختری بود که پس از سزارین، جان عزیزش را از دست داد و دنیا را ندیده با آن وداع کرد.
زهر این اتفاق های تلخ که بعد از واقعه شهادت سردار سلیمانی و نیز مرگ چند ده نفر در مراسم خاکسپاری پیکر وی در کرمان رخ داد، در خون همه ایرانیان در گردش است اما جز تسلیت هیچ برای گفتن ندارند. گرچه جبران خسارت های ناشی از این دو حادثه به هیچ وجه ممکن نیست اما انتظار می رود مسئولان و مقامات بخش های مختلف حاکمیت در کنار خانواده هایی که عزیزان خودرا از دست دادند، باشند و همه تلاش خودرا برای تسلی دادن به آنان به کار بگیرند تا حداقل غم و ناراحتی آنها التیامی یابد.
در ماجرای جانکاه سقوط هواپیمای اوکراینی، حامد اسماعیلیون، داستان نویس کشورمان، همسرش و دخترش را از دست داد. فرهنگ دوستان طی روزهای اخیر با گذاشتن پیام های تسلیت، با او که برای پیگیری مسائل پیرامون این حادثه اخیرا به ایران بازگشته است، همدردی کردند. همین طور منیرالدین بیروتی، دیگر نویسنده ی کشورمان نیز در این سانحه، برادرزاده خودرا از دست داد. متاسفانه در جریان واژگونی اتوبوس تهران-گلستان به دره، حسن سالاری، نویسنده و پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان جانش را از دست داد و هنردوستان را عزاردار کرد. انتظار می رود وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این حوزه همراه و همگام خانواده هنرمندان از دست رفته یا عزیز از دست داده باشد و در این راه از هیچ مساعدتی دریغ نورزند.
در بین قربانیان سقوط هواپیمای اوکراینی برخی از دانش آموختگان دانشگاه های تراز اول کشور حضور داشتند که یکی از جانسوزترین تصاویر از حادثه سقوط هواپیما، تصاویر نوعروس و داماد فارغ التحصیل داخل و دانشجو در خارج بود که تنها سه روز قبل از حادثه، ازدواج کرده بودند. این روزها علاوه بر خانواده های آنها، دانشجویان دانشگاه ها، دوستان و همکاران آنها در داخل و بیرون ایران، با رنج غیر قابل وصف نبود آنها درگیرند. برخی دانشگاه ها مراسم یادبودی برای نخبگان از دست رفته ترتیب داده است. انتظار می رود علاوه بر مسئولان این دانشگاه ها، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز مسئولانه در این حوزه وارد شوند و خودرا در غم خانواده ها شریک بدانند.
آه و صد افسوس که زمان را نمی توانیم به عقب برگردانیم. در شرایط موجود با اینکه ایران و ایرانیان خودرا صاحب عزای همه این جانباختگان می دانند اما اساسا خانواده های این از دست رفتگان، روزهای دردآور و حساس تری را می گذرانند. گرچه بنابه سنت های نیک ایرانی، ایرانیان در چنین شرایطی با حضور در منزل صاحبان عزا آنها را تسلی می دهند اما دانش های روز دنیا به مدد ما می آید تا بلکه بتوانیم از آلام کسانی که عزیزان خودرا از دست داده اند، کم نماییم و لطمه های مخرب این وضع را به حداقل برسانیم.

برخورد با خانواده جانباختگان سقوط هواپیما
لابد روش های تجربه شده ای در دنیا وجود دارد که می توان با اقتباس از آنها به کمک خانواده ها رفت تا غم نبود عزیزانشان را با کمترین لطمه ها بگذرانند. محمد ایمانی روان شناس عمومی اذعان دارد که حوادث این چنینی، شوک روانی سنگینی برای بازماندگان ایجاد می کند، خصوصاً برای افرادی که با فاصله زمانی بیشتر می توانند خودرا به محل حادثه برسانند. برای همین نهادهای متولی که وظیفه ارائه اطلاعات مربوط به جانباختگان را بر عهده دارند، حتما باید آمادگی کامل داشته باشند تا بتوانند واکنش های مناسبی از خودنشان دهند.
او تاکید دارد که نهادهای متولی باید هم اخبار درست را در اختیار خانواده ها قرار دهند و هم به لحاظ عاطفی آنها را پشتیبانی کنند، چون حوادث تلخی مثل سقوط هواپیما تاثیرات روحی روانی شدیدی برای افراد بوجود می آورد که گاه غیر قابل جبران است. اگر افراد حاضر در این نهادها توان کنترل خانواده های جانباختگان را نداشته باشند، واکنش مناسبی از خود بروز ندهند و نتوانند به درستی آنها را راهنمایی و به سوالات آنها پاسخ دهند، بطور قطع خشم و ناراحتی آنها را بیشتر خواهند کرد.
این روان شناس با تاکید بر لزوم وجود تیم های مددکاری در کنار خانواده جان باختگان سقوط هواپیما، درباره تجربه های خارجی می گوید: در کشورهای پیشرفته در شرایط بروز حوادث احساس مسئولیت بیشتری از طرف گروه های مختلف وجود دارد و مسئولان تلاش می کنند بوسیله ارائه خدمات روانی حجم آشفتگی و به هم ریختگی های روانی را در افراد و جامعه کمتر کنند. بدین سبب در کشور ما هم باید در امتداد انجام مسئولیت های اجتماعی در قبال خانواده های جانباختگان احساس مسئولیت داشته باشیم در این صورت تبعات اجتماعی چنین حوادث تلخی نیز به حداقل می رسد.

رسانه ها چه کنند؟
در این باره حمید شکری خانقاه – کارشناس حوزه ارتباطات و مدرس دانشگاه – با انتقاد از عملکرد رسانه ها درباره حواشی پیرامون سقوط هواپیما، بر حضور پررنگ رسانه ها در کنار خانواده های جانباختگان سقوط هواپیما تاکید داشته و به ایسنا، می گوید: رسانه ها باید صدای خانواده قربانیان سقوط هواپیما باشند تا دغدغه آنها به گوش همه برسد.
او اضافه کرد: در همین مدت رسانه های خارجی با تک تک خانواده های جانباختگان ارتباط برقرار کرده و با آنها مصاحبه می کنند، فیلم و مستند می سازند اما رسانه های داخلی هنوز نتوانسته اند اقدام مناسبی در این زمینه انجام دهند. سفارش می کنم رسانه ها حتما با خانواده ها در ارتباط باشند و دغدغه های آنها را در جامعه مطرح کنند تنها با این کار می توانند مرهمی بر داغ آنها باشند.
این استاد ارتباطات می گوید: باید بدانیم، خانواده قربانیان سقوط هواپیما اپوزسیون نیستند، بلکه افراد بسیار ایران دوستی هستند که باید صدای آنها شنیده شود. رسانه ها باید استقلال خودرا حفظ کنند و در کنار خانواده های جان باختگان باشند در غیر صورت باید رسانه خودرا تعطیل کنند.

منبع: صد کادو