سوگ ایرانی

صد کادو: «در ایران بعد از اسلام آیین سوگ پیشوای سومین شیعیان حسینِ علی (ع) همچنان باشکوه در سراسر ایران، حتی برون از مرزهای این سرزمین برگزار می گردد. آیین های سوگ و سور همواره در ایران کارکردی فراگیر داشته اند و بیشتر آیین هایی مردمی بوده اند.»

به گزارش صد کادو به نقل از ایسنا، میرجلال الدین کزازی در یادداشتی در روزنامه شرق نوشت: «یکی از پایدارترین، کهن ترین هنجارها و آیین های فرهنگی در ایران آیین و هنجاری است که بر پایه، مایه و توان نیرومند و رانیی (عاطفی) در نهاد آدمی استوار شده است: شادی و اندوه. یا در کاربرد برونی و رفتارشناختی آن دو، در سور و سوگ در تاریخ و فرهنگ ایران، ما به آیین هایی پرشمار بازمی خوریم که در سرشت و ساختار سوگینه اند یا سورینه.

خوشبختانه آیین های سور در فرهنگ و منش ایرانی بر آیین های سوگ چیرگی و برتری داشته اند. از این روی، شمارشان بیشتر از آن دیگری بوده است، هنوز هم هست. با این همه، آیین های سوگ هم در درازنای روزگاران همچنان نزد ایرانی ها کارکرد و روایی داشته اند، آنان را به دریغ و اندوه گرفتار آورده اند. نامورترین این آیین ها در ایران کهن، آیینی بوده است که در سوگ سیاووش برگزار شده است. این آیین سوگ در سده های اولین هجری هم هنوز در شهرهای بزرگ ایران روایی داشته است. نمونه نوتر این آیین در ایران بعد از اسلام آیین سوگ پیشوای سومین شیعیان حسینِ علی (ع) است. این آیین سوگ همچنان باشکوه در سراسر ایران، حتی برون از مرزهای این سرزمین برگزار می گردد. آیین های سوگ و سور همواره در ایران کارکردی فراگیر داشته اند و بیشتر آیین هایی مردمی بوده اند اما پیرامون این آیین ها، هنجارها و کارکردهایی فرهنگی – هنری هم پدید آمده است؛ هنرهایی مانند ادب – بخصوص ادب پارسی -، یا خنیا و آهنگ، یا حتی نمایش. این نمایش ها از آن روی که آیین های سور و سوگ کارکردی مردمی داشته اند به گونه خیابانی برگزار می شده است. هر ایرانی را شما بنگرید یادمان هایی دیرپای از این آیین ها، بخصوص آیین سوگ در یاد خویش نهفته می دارد. هنگامی که سخن از این آیین ها می رود یا در آنها همباز می شود، فرایاد روزگاران کودکی می آید به شهر و زادگاه خویش بازمی گردد، به آن کویی که آشناترین کوی نزد اوست چونکه سالیان کودکی خویش را در آن گذرانیده است و به همین سان فرایاد خانواده، خویشان، دوستان و آشنایان، آن چه در آن روزهای سوگ رخ می داده است، می آید. این آیین ها بر پایه آن چه گفته شد، از استوارترین پایگاه های فرهنگ و منش ایرانی هستند. پس همواره می باید کوشید که نژادگی و کارکرد ناب تاریخی و فرهنگی و منشی خود را پاس بدارند و از گزند و صدمه به دور بمانند.»