در صله رحم همدیگر را به زحمت نیندازیم

صد کادو: یک کارشناس اخلاقی با تاکید بر این مساله که صله رحم جزو آداب دین و از ارکان فرهنگ غنی ایرانی شمرده می شود، اظهار داشت: احادیث و آیات و روایات بسیار زیادی در ارتباط با صله رحم و رفت و آمد داریم. در سوره «رعد» وارد شده است که از حال یکدیگر با خبر شدن و به دیدن یکدیگر رفتن همچون اوصاف خردمندان است.
حجت الاسلام والمسلمین بهاری در گفت و گو با ایسنا، با تاکید بر این مساله که پروردگار متعال در شاکله خلقت انسان یک چیزی را آفریده که از آن بعنوان محبت نام برده می شود اظهار نمود: خلقت وجودی انسان با محبت عجین شده است. همانگونه که هدف از خلقت و آفرینش انسان بی خود نبوده است قرار دادن محبت در وجود انسان باز نشأت گرفته از یک هدفی روشن است.
وی با تاکید بر این مطلب که خداوند محبت به همجنس و هم نوع را در وجود انسان قرار داده است و برای آن ارزش و احترام زیادی قائل شده است اظهار داشت: در ارتباط با محبت به همنوع به قرابت نسلی و ژنتیکی تاکید ویژه ای شده است که ما باید نسبت به اطرافیان و به خصوص خویشاوندان نگاه محبت آمیزی داشته باشیم. در آیه ۸۳ سوره بقره «وَإِذْ أَخَذْنَا مِیثَاقَ بَنِی إِسْرَائِیلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا وَذِی الْقُرْبَی وَالْیَتَامَی وَالْمَسَاکِینِ وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِیمُوا الصَّلَاهَ وَآتُوا الزَّکَاهَ ثُمَّ تَوَلَّیْتُمْ إِلَّا قَلِیلًا مِنْکُمْ وَأَنْتُمْ مُعْرِضُونَ…»؛ و چون از فرزندان اسرائیل پیمان محکم گرفتیم که جز خدا را نپرستید و به پدر و مادر و خویشان و یتیمان و مستمندان احسان کنید و با مردم [به زبان] خوش سخن بگویید و نماز را به پا دارید و زکات را بدهید آنگاه جز اندکی از شما [همگی] به حالت اعراض روی برتافتید.» خداوند مطرح می کند که باید احسان و محبت نسبت به پدر و مادر داشته باشیم و همین طور ذی القربی هم جز این دسته هستند. همین طور در آیه ۹۰ سوره «نحل» خداوند انسان را به عدل و احسان و عدالت و همین طور محبت به خویشاوندان دعوت می کند. در این آیه آمده است: «إِنَّ اللّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الإِحْسانِ وَ إِیتاءِ ذِی الْقُرْبی وَ یَنْهی عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْکَرِ وَ الْبَغْیِ یَعِظُکُمْ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ…» خداوند به عدل و احسان و بخشش به نزدیکان فرمان می دهد و از فحشاء و منکر و ستم نهی می کند؛ خداوند به شما اندرز می دهد، شاید متذکر شوید.»
این استاد اخلاق با تاکید بر این مطلب که وقتی به ادامه آیات در سوره نحل توجه می نماییم می بینیم که احسان و توجه به رحم (هم ژن) و صله رحم برای ما کاربرد ویژه تری پیدا می کند تصریح کرد: صله رحم یعنی دیدن همدیگر و نسبت به یکدیگر محبت داشتن و خبر از حال هم داشتن که این امر جز اوصاف خردمندان است. خداوند در آیات ۱۹ تا ۲۱ سوره «رعد» می فرماید: «أَفَمَنْ یَعْلَمُ أَنَّمَا أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ الْحَقُّ کَمَنْ هُوَ أَعْمَیٰ ۚ إِنَّمَا یَتَذَکَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ (۱۹) الَّذِینَ یُوفُونَ بِعَهْدِ اللهِ وَلاَ یَنقُضُونَ الْمِیثَاقَ (۲۰) وَالَّذِینَ یَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ وَیَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَیَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ (۲۱)…». آیا کسی که می داند آنچه از جانب پروردگارت بر تو نازل شده حقّ است، همانند کسی است که نابیناست!؟ تنها خردمندان متذکّر می شوند. (۱۹) همان کسانی که به عهد الهی وفا می کنند، و پیمان را نمی شکنند (۲۰) و کسانی که پیوندهایی را که خدا دستور به برقراری آن داده، برقرار می دارند؛ و از پروردگارشان می ترسند؛ و از بدی حساب (روز قیامت) بیم دارند (۲۱)» و شرایط و اوصاف انسان های خردمند را اینگونه مطرح می کند.؛ یعنی آنهایی که با پروردگار عالم ارتباط داشته و صاحب اندیشه هستند.
بهاری در ادامه با اضافه کردن این مطلب که خداوند در ادامه آیات سوره رعد یعنی «وَالَّذِینَ یَنقُضُونَ عَهْدَ اللهِ مِنْ بَعْدِ مِیثَاقِهِ وَیَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ وَیُفْسِدُونَ فِی الْأَرْضِ أُوْلَئِکَ لَهُمُ اللَّعْنَهُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ؛ آنها که عهد الهی را سپس محکم کردن می شکنند، و پیوندهایی را که خدا دستور به برقراری آن داده قطع می کنند، و در روی زمین فساد می نمایند، برای آنهاست لعنت (و دوری از رحمت الهی)؛ و مجازات سرای آخرت!» یعنی در آیه ۲۵ این سوره بیان می کند که اگر کسی برعکس این را عمل کند و قطع رحم کند مورد لعنت خداوند واقع می شود اشاره کرد: در آیه اول سوره نساء باز خداوند انسان را منع کرده است که قطع رحم کند. در آیه ۴۴ سوره مریم هم تاکید بر رفت و آمد و صله رحم شده است.

احادیث دینی که تاکید بر صله رحم و افزایش روزی دارند
ایشان سپس با اشاره با این مساله که در روایات مفصلی که از ائمه (ع) نقل شده است به بحث صله رحم توجه ویژه ای شده است اظهار داشت: همچون این احادیث این است که پیامبر (ص) می فرمایند: ” کسی که صله رحم می کند طول عمر دارد و فقر از او دور می شود. ” این حدیث در «بحارالانوار» جلد ۷۱، صفحه ۸۸ آمده است. همین طور پیامبر (ص) در جایی دیگر فرموده اند: ” صله رحم موجب پاک شدن اموال و توسعه رزق و دفع بلا می شود. ” امام باقر (ع) باز در روایتی می فرمایند: “صله رحم، تزکیه نفس، رشد ثروت و آسان شدن حساب را به دنبال دارد. همین طور در حدیثی دیگر می فرمایند: “کسی که دوست دارد رزق او وسیع و زمان مرگش به عقب بیفتد صله رحم کند. “
این استاد و خطیب دینی با تاکید بر این مطلب که حسن رفتار و پاکی روح به صله رحم گره خورده است، اظهار داشت: پیامبر (ص) در حدیث دیگری می فرمایند: “آباد شدن سرزمین ها در صله رحم است. ” برای رفت و آمد آدابی در دین اسلام وارد شده است که همچون آنها این است که اگر فردی از نظر مالی بهره ای از مال و مکنت دارد بهتر است اگر می خواهد به دیدار فردی برود که یک مقدار از او تهی دست تر است هدیه ای مناسب برای او تهیه نماید اما طوری که این هدیه منت و تحقیر را به دنبال نداشته باشد بلکه در اوج محبت و سخاوت باشد. متمولین اگر به ذی القربی خود برسند بزهکاری پایین می آید و اجتماع رشد می کند؛ اما اگر برعکس شود و قطع رحم صورت بگیرد طبق حدیثی از حضرت علی (ع)، ثروت در دست افراد شرور قرار می گیرد. همین طور پیامبر (ص) در حدیثی اشاره می کنند که، ” خداوند افرادی را که قطع رحم می کنند مورد رحمت قرار نمی دهد. “

صله رحم از سه جهت مورد سفارش اسلام است
بهاری در ادامه با اشاره به اینکه صله رحم از سه جهت مورد سفارش اسلام است اظهار داشت: اسلام به صله رحم سفارش کرده، بااینکه به اندازه یک سلام و یا نوشیدن آب باشد و یا اینکه اگر افرادی با تو قطع رابطه کرده اند شما به دیدار آنها برو ولو با یک سلام و علیک اما نباید قطع رحم داشته باشیم. در جلد ۲ اصول کافی آمده است که امام علی (ع) خطبه می خواند و در قسمتی از این خطبه حضرت می فرمایند: “خدایا ببخش آن گناهی را که عجل و مرگ را زود می رساند. شخصی اظهار داشت: مگر این چنین گناهی وجود دارد!؟ حضرت فرمودند بله، اگر کسی قطع رحم کند. ” اینها گوشه ای از تأکیدات صله رحم در دین اسلام است.

با صله رحم دل ها نزدیک می شود و محبت الهی بیشتر می شود
ایشان سپس با تاکید بر این مطلب که در فرهنگ غنی ایرانی باز به صله رحم توجه ویژه ای شده است که همچون آنرا در سال نو می توانیم ببینیم، افزود: صله رحم جزو فرهنگ ایرانی هاست که به مناسبت های مختلف به دیدار یکدیگر می روند. میهمانی و صله رحم آداب و رسومی دارد که همچون آن این است که اگر در دید و بازدیدها اگر فردی از بعد مادی ضعفی دارد اما در کمال انسانیت است ما موظف هستیم به او احترام بگذاریم، نه فقط در روزهای سال نو، بلکه باید در طول سال به این امر اهتمام ویژه ای داشته باشیم و از این طریق اسباب آشتی و وحدت ایجاد شود. با صله رحم دل ها نزدیک می شود و محبت الهی بیشتر می شود. این سفارش اسلام و فرهنگ ایرانی است که به دیدار یکدیگر بروید ولی مراقب باشید که به گناه نیفتید یعنی اگر می بینیم فردی از نظر شرایط مالی و یا روحی نیازمند کمک است به او کمک نماییم و گره از کارش باز نماییم. در صله رحم به ما سفارش شده است که اگر می توانیم باری از دوش فردی برداریم این کار را انجام بدهیم و از چشم و هم چشمی ها به خصوص در این وانفسای مشکلات اقتصادی دوری نماییم.
این خطیب و سخنران دینی اظهار داشت: امسال که مزین به نام حضرت علی (ع) و پیامبر اکرم (ص) است یکی از مکارم اخلاق این بزرگان صله رحم و دید و بازدید است. این امر عزت و کرامت و شخصیت انسان را بالا می برد. در مورد میهمانی دادن در بخش هایی از جامع الاخبار و یا کنز العلماء آمده است که پیامبر اکرم (ص) می فرمایند: ” هر خانه ای که میهمان در او نباشد فرشته بر آن وارد نمی گردد. “همچنین در جای دیگری می فرمایند: ” از میهمانی دادن نترسید چونکه میهمان روزی را می آورد و گناهان را می برد. ” همین طور در جایی وارد شده است که ” اصحاب حضرت علی (ع) را دیدند که ناراحت بوده است و وقتی دلیل ناراحتی ایشان را پرسیدند، فرمودند: هفت روز است در خانه ما میهمان وارد نشده است. ” در دیگر احادیث دینی وارد شده است که ” از میهمان در دو شب اول پذیرایی می شود و در شب سوم جزو اهل خانه است و هر چه بود با هم می خورند. ” پیامبر اکرم (ص) در حدیثی دیگر با تاکید بر مهم بودن صله رحم در اسلام می فرمایند: ” ولیمه دادن در روز اول حق است، روز دوم احسان و روز سوم شهرت و خودنمایی است. ” همین طور امام رضا (ع) می فرمایند: ” مردی حضرت علی (ع) را دعوت کرد و حضرت به سه شرط دعوت را پذیرفت. اول اینکه چیزی از بیرون برای او تهیه نکند و دوم در حق زن و فرزندش اجحاف نشود و سوم اینکه خودرا به زحمت زیادی نیندازد. ” دلیل تمام این احادیث و گفتارها این است که با وجود تمام مشکلاتی که وجود دارد صله رحم با تمام سادگی و عزت و کرامت برپا باشد چونکه اینگونه مردم راحت تر از حال یکدیگر مطلع می شوند و درصدد رفع مشکلات برمی آیند.