منطقه ای که عروسک های عجیبی دارد

صد کادو: عروسک های سنتی گراش (منطقه ای در جنوب استان فارس) که به سبک اکسپرسیونیستی و به دور از چهره واقعی انسان و حیوان ساخته می شده است در موزه عروسک و فرهنگ ایران رونمایی گردید.
به گزارش صد کادو به نقل از ایسنا، عبدالعلی صلاحی- مدیر بنیاد فرهنگی دانشنامه کهن پارسیان جنوب- در مراسم رونمایی از مجموعه عروسک های محلی گراش در موزه عروسک و فرهنگ ایران که پنج شنبه ۲۴ خردادماه برگزار شد، اظهار داشت: «گراش» فرهنگی غنی دارد و برعکس مناطق دیگر که فرهنگ شان با روند جهانی شدن به سرعت در حال تغییر است، فرهنگ این منطقه بکرتر مانده و رویکرد به فرهنگ سنتی همچنان وجود دارد، حتی زبان آن هم حفظ شده است.
او با اشاره به اینکه این روند در صنایع دستی هم وجود دارد، ادامه داد: ما بنیادی را برای گردآوری نمونه عروسک هایی که در این منطقه وجود دارند و در حال از بین رفتن هستند، تشکیل دادیم. حتی عروسک های این منطقه در سال ۱۳۹۶ در لیست معنوی ملی ثبت شده است. این بنیاد تلاش کرده میراث فرهنگی این منطقه را شناسایی و مکتوب کند.
صلاحی اظهار نمود: عروسک های محلی گراش برعکس عروسک های دیگر چهره هایی به دور از انسان و حیوان دارند. عروسک سازان مناطق دیگر تلاش می کنند تا چهره عروسک ها را نزدیک به واقعیت درست کنند اما این اتفاق در گراش با طرح های انتزاعی همراه است.

مدیر بنیاد فرهنگی دانشنامه کهن پارسیان جنوب اظهار داشت: عروسک های این منطقه به سه دسته عروسک های گهواره آویز، چشم زخم و اسباب بازی ها تقسیم می شوند که همه آنها به شکل انتزاعی ساخته می شوند. ما از سال ۱۳۷۹ تا امروز آغاز به گردآوری اشیا برای موزه مردم شناسی گراش کردیم که منجر به جمع آوری و شناسایی ۱۵ عروسک شد. ما در کنار عروسک ها، پوشاک زنانه، مردانه، بچگانه و حتی صنایع دستی را هم معرفی می نماییم و تا کنون نزدیک به ۴۰ دست دوز سنتی را شناسایی و معرفی کرده ایم.
او با اشاره به اینکه اسم عروسک ها در گویش محلی گراش «آدَمَکه» است، اضافه کرد: گهواره آویزها شامل پرنده دوسر، خروس، آدم(با دست های بالای مرد و دست های پایین زن)، پنجه (نمادی از دست)، سرو، اسب، شتر و بته است. بعضی از عروسک ها حداقل ۳۰ سال پیش به موزه مردم شناسی گراش هدیه داده شده است. قدیمی ترین عروسک این موزه مربوط به دوره اول پهلوی است که حدود ۹۰ سال قدمت دارد.
صلاحی درباره چشم زخم های این منطقه هم توضیح داد: این چشم زخم ها عموما به رنگ سیاه و زرد است و داخل بعضی از آنها اسپند و کُندر می ریزند و برخی دیگر با نمک درست می شوند. این چشم زخم ها بالای سردر خانه های تازه ساخت نصب می شده و همچنان کاربرد دارد. اسباب بازی ها هم انواع بسیاری دارد که «بِئنِه» و «چیچکاله» همچون آن هستند و با گهواره و پشه بند ساخته می شده است.
مدیر بنیاد فرهنگی دانشنامه کهن پارسیان جنوب درباره پوشاک منطقه گراش هم بیان کرد: پوشاک این منطقه از تنوع بالایی برخوردار بوده است که به سه بخش زنانه، مردانه و بچگانه تقسیم می گردد. لباس عروس منطقه گراش از مخمل بوده، با آنکه هوای این منطقه گرم بوده است اما برای عروس حتما لباسی از جنس مخمل تهیه می کردند و روی آستین ها، سینه و یقه را با یراقی ویژه تزئین می کردند. این یراق ها هم عموما از هندوستان وارد ایران می شده است. برخلاف تنوع لباس بانوان، مردان گراش پوشاک ساده ای داشتند.
علی گلشن