نقدی بر فرهنگ مصرف ایرانی آب و برق

صد کادو: در حالیکه برخی ترجیح می دهند با شلنگ آب، جلو در خانه شان را جارو کنند و برخی دیگر در ساعت اوج مصرف از همه ی وسایل برقی در خانه استفاده کنند، خیلی از کارگران روزانه به علت قطعی برق بیکار می شوند و حتی ویدیوهایی از قطع برق در حین عمل بیمار در یک بیمارستان در شبکه های اجتماعی دست به دست می چرخد!
به گزارش صد کادو به نقل از ایسنا، این روزها قطعی برق شرایط را برای همه ی شهروندان دشوار کرده است. خیلی از شهروندان مجبورند ساعاتی از روز را در محل کار خود بدون برق بگذرانند. برخی که در حوزه مواد غذایی تاریخ دار کار می کنند، متحمل زیان هایی شده اند. وارد هر خانه، مغازه و محلی که می شوید غیر امکان دارد که کسی از این مشکل نگوید اما اگر در مصرف انرژی صرفه جویی نکنیم، وضعیت بدتر از این هم می گردد.
با این وجود بعضی از شهروندان ترجیح می دهند تا آنجا که می توانند از انرژی برق با این ادعا که «پولش را می دهیم»، استفاده کنند. اگر به این افراد پر مصرف اعتراض هم کنید، مدعی می شوند که چطور برق و آب را به کشورهای دیگر می فروشند، چرا ما از منابعی که در کشور خودمان وجود دارد، استفاده نکنیم؟
این در حالی است که خیلی از ما همچنان فرهنگ درست مصرف کردن را نمی دانیم. حاضر نیستیم در شرایط کمبود آب یا برق به خودمان زحمت و سختی بدهیم و به مصرف هر چه بیشتر خود ادامه می دهیم.
اما جامعه شناسان نظرات متفاوتی درباره فرهنگ درست مصرف کردن، دارند. بعضی از آنها معتقدند آشنایی مردم با این فرهنگ نیاز به زمان دارد و در هیچ کجای دنیا حتی کشور سوئیس، مردم آنچه را که زود در دسترس شان قرار می گیرد، درست مصرف نمی کنند چونکه این امر به زمان نیاز دارد.
امان الله قرائی مقدم – جامعه شناس – در این باره معتقد است: برخی با در اختیار داشتن فرهنگ مادی نمی توانند از فرهنگ معنوی آن به درستی استفاده کنند مثل لوازم آرایش که خیلی از زنان و دختران آن را تهیه می کنند اما فرهنگ استفاده از آن را ندارند. آشنایی مردم با فرهنگ معنوی نیاز به زمان دارد.
او درباره افرادی که در پاسخ به پر مصرفی انرژی از استدلال اینکه پول می دهیم چرا صرفه جویی کنیم؟ می گوید: مطرح کردن چنین صحبت هایی بدبینی سیاسی به وجود می آورد. همه چیز از فرهنگ شروع می گردد و به فرهنگ بر می گردد. نظریه فرهنگ گرایان این است که اساس بدبختی و پیشرفت فرهنگ است. کویت و عربستان اقتصاد دارند اما فرهنگ ندارند در حالیکه فرهنگ نقش اساسی و مهمی دارد.
محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی – هم بیان می کند: منابع آب و انرژی این سرزمین مبتلا به انواع بیماری های مزمن با گلوله خشکسالی و تغییر اقلیم، زخمی شده است و خونریزی دارد. آن ها که در مقابل دعوت به رفتار مصرف درست آب و انرژی، دائم می پرسند مگر چقدر از آب در بخش شرب مصرف می شود؟ مگر صرفه جویی در مصرف برق جبران کننده فناوری نامناسب نیروگاه هاست؟ مگر با صرفه جویی در آب شرب، مشکل بالا بودن مصرف در بخش کشاورزی حل می شود؟ بله شما درست می گویید، بیمار به امراض مزمن بسیاری گرفتار است و در دراز مدت جز با درمان این امراض سر به سلامت نخواهد برد، اما یادمان باشد بیماری که در شرایط اورژانسی است، ابتدا باید به ثبات برسد، خونریزیش قطع و بعد برای بیماری های مزمن اش فکری شود.
این جامعه شناس معتقد است: منابع آب و انرژی این سرزمین هم چون بیماری مبتلا به انواع بیماری های مزمن، با گلوله خشکسالی و تغییر اقلیم، زخمی شده و خونریزی دارد. اول تلاش نماییم بیمار زنده بماند و به ثبات برسد؛ اما فراموش نمی نماییم که تصمیم های درست، سخت و شجاعانه برای درمان بیماری های مزمن این عزیز دوست داشتنی ضروری می باشد. تصمیم هایی که کل حاکمیت سیاسی و مردم در کنار هم باید مسوولیت آن ها را بپذیرند، هزینه های آن ها را تقسیم کنند و هر کس سهم بیشتری در بروز این بیماری ها داشته مسوولیت بیشتری بپذیرد.
اما محمد سالار کسرایی- جامعه شناس- با اعتقاد به اینکه نبود اعتماد و سرمایه اجتماعی اثر بدی روی فرهنگ می گذارد و مردم رفتارهای وارونه از خود نشان می دهند، می گوید: این رفتارها منجر به اتلاف منابع می گردد و جنبه فرهنگی آن بسیار مخرب تر از ارزش اقتصادی آن است و لطمه فرهنگی و رفتاری که وارد می نماید به مراتب بدتر است.
او درباره نحوه برخورد با شهروندان پر مصرف، بیان می کند: گاهی اوقات برخورد با افرادی که در مصرف انرژی زیاده روی می کنند امکان دارد منجر به جریحه دار شدن افراد شود. چونکه هم اکنون این حس بد که همه دارند مملکت را نابود می کنند، وجود دارد و بعضی می گویند من که دارم پول آب و گاز برق را می دهم، پس چرا مصرف نکنم؟ یکی دیگر از شایعات مطرح این است که ایران به بعضی از کشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس آب صادر می کند. این حرف ها در افکار عمومی می چرخد و تاثیر می گذارد و دولت باید در این زمینه شفاف سازی کند.
البته پس از آنکه صحبت هایی در خصوص فروش انرژی به کشورهای دیگر در افکار عمومی شایعه شد، رضا اردکانیان- وزیر نیرو – اعلام نمود: برخلاف شایعات و اظهارنظرهای غیرکارشناسی هم اکنون صادرات آب و برق به صفر رسیده است. فضایی از کم اعتمادی در تمامی سطوح جامعه قابل مشاهده می باشد و مسایلی همچون کم بارشی، وضعیت نامناسب منابع آبی زیرزمینی یا اقتصاد نامتوازن بخش آب و انرژی که در مجموعه وزارت نیرو بعنوان تهدید جدی تلقی می گردد به درستی و با دقت بررسی و در این زمینه اظهارنظرهای کارشناسی صورت گیرد.
اردکانیان همینطور اظهار داشت: افزایش سطح رضایتمندی مردم با شیوه های درست اجرا و نظارت به دست می آید ولی ما امسال در بدترین وضعیت کم آبی و خشکسالی در نیم قرن اخیر قرار گرفتیم؛ به صورتی که اغلب استان ها با مشکلات و دغدغه هایی در این زمینه دست و پنجه نرم می کنند.
وزیر نیرو همینطور از محاسبه تصاعدی پول آب و برق مشترکان پر مصرف هم اطلاع داد و اعلام نمود: ما دوست نداریم با ابزار قیمت، مشترکین آب و برق را جریمه نماییم، اما در صورت تداوم این وضعیت بهای آب و برق مصرفی پرمصرف ها تصاعدی محاسبه می گردد.
با این حال گیلدا بروجردی – جامعه شناس – معتقد است: مصرف گرایی یکی از مسائلی است که اگر طرز اشتباه در مصرف برای مردم روشن شود، خودشان آن را اصلاح و اجرا می کنند اما زمانی که تلاش می نماییم از بالا به آنها آموزش دهیم، در نتیجه مردم در آن مشارکت نمی کنند. جلب مشارکت مردم در هر کاری به حل مسئله کمک می نماید. وقتی مردم در چاره ها سهیم شوند، از آن هم محافظت می کنند اما هنگامی که در جریان نباشند بدتر لج می کنند.
داود پرهیزکار – رییس سازمان هواشناسی کشور – نیز به فرهنگسازی در این زمینه اعتقاد دارد تا همه نسبت به آب احساس مسئولیت نماییم و حتی لازم است در بعضی مناطق ایران، قوانین سختگیرانه ای وضع و اعمال شود تا از هدر رفت آب جلوگیری نماییم. مشابه آنچه که در جنوب آمریکا اتفاق افتاده و پلیس آب شکل گرفته است تا قوانین مصرف بهینه آب در تمامی حوزه ها به درستی اجرا شود.
طبق گفته محمودرضا حقی فام – سخنگوی صنعت برق – بر مبنای پیش بینی های صورت گرفته برای ماه آینده شرایط خوبی گزارش نشده است، علاوه بر این باید اظهار داشت که عمده مشکل ما در مرداد ماه و دو هفته اول شهریور ماه است اما اگر میزان رشد مصرف سه درصد بماند می توان پیش بینی نمود که تا سه هفته آینده مشکل خاموشی برطرف می گردد.