به گزارش صد کادو به نقل از منابع خبری، موفقیت «اودیسه»، فیلم جدید کریستوفر نولان، علاقه تازه ای را به شعر کلاسیک هومر برانگیخته تا آنجا که در بریتانیا، فروش کتاب نسبت به سال قبل ۹۵ درصد بالا رفته است. اسپاتیفای هم می گوید از زمان اکران فیلم در اواسط جولای، پخش کتاب صوتی این اثر در سراسر دنیا ۶۸۰ درصد بالا رفته است. این حماسه حتی مردم را به یادگیری زبان یونانی ترغیب کرده و کاوشهای اینترنتی برای آموزش زبان منطقه جنوب اروپا در هفته های پیشین بالاتر از ۵ برابر شده است.
فیلم «اودیسه» کریستوفر نولان در دومین آخر هفته فروش خود به رقم ۶۴۰ میلیون دلار در سراسر دنیا دست پیداکرد و بنظر می رسد مقرر است یکی از رویدادهای سینمایی اصلی سال باشد. این امر برای فیلمی که با اقتباس از شعری حماسی که حدودا ۳۰۰۰ سال پیش ازطریق یک مرد یونانی نوشته شده، بسیار قابل توجه است. (هرچند درباره ی نویسنده آن هم اختلاف است و تعدادی از کلاسیک گرایان باور دارند هومر می تواند زن باشد).
موفقیت این اقتباس سینمایی جدید، با عنایت به افزایش فروش کتاب، سبب شده مخاطبان باردیگر با اثر کلاسیک جاودانه هومر ارتباط برقرار و آنرا از نو کشف کنند و این یک دلیل بزرگ برای تجلیل از این فیلم است.
فیلم حماسی نولان، با علاقه تازه ای که به یونان باستان برانگیخته، یادآوری می کند که کلاسیک ها صرفا در ارتباط با گذشته نیستند؛ بلکه همچنان پاسخگوی داستان هایی که امروز می گوییم و سوال هایی که امروز می پرسیم هستند.
این موفقیت ارتباط جالبی با خود نولان دارد. وی در مدرسه ای به نام هیلیبری، با سنتی دیرینه در آموزش ادبیات کلاسیک، تحصیل کرد؛ جایی که آموزش کلاسیک همچنان جایگاه مهمی در آن دارد و تا به امروز، دانش آموزان این مدرسه هنوز لاتین، تمدن کلاسیک و یونان باستان را در برنامه آموزشی خود دارند.
طبق داده های «بوک اسکن» فروش نسخه چاپی تمام نسخه های «اودیسه» از آغاز سال که بحث اکران فیلم مطرح بود، تا حالا ۷۶ درصد در آمریکا بالا رفته است. ترجمه امیلی ویلسون که توسط «نورتون» انتشار یافته در این بین پرفروش ترین نسخه است، در حالیکه ترجمه انتشارات «پنگوئن» که توسط رابرت فاگلز صورت گرفته و رمان گرافیکی گرت هیندز که نسخه لوکس آن توسط انتشارات «کندلویک» در ماه می سال جاری منتشر گردید – سه رتبه برتر را تکمیل می کنند.
در واقع فروش «اودیسه» از زمان اعلام ساخت فیلم نولان در دسامبر ۲۰۲۴، بتدریج افزوده شد و حتی سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل، ۴۲ درصد رشد داشت.
برای تعدادی از خوانندگان که به دنبال قالب های جدیدی برای خواندن آثار کلاسیک هستند، رمان گرافیکی گرت هیندز این نیاز را برآورده می کند و به این علت در بین پرفروش ترین نسخه های فروخته شده جای دارد.
طبق داده ها تعداد کتاب های امانت گرفته شده از کتابخانه ها هم از سال قبل ۲۱۷ درصد بالا رفته است.
کانر گودوین، مدیر ارشد روابط عمومی کتابخانه عمومی نیویورک هم می گوید تقاضا برای ترجمه ویلسون «از دیگران پیشی گرفته است». نسخه ویلسون ۹۰٪ از نسخه های چاپی و ۵۷٪ از کتاب های الکترونیکی و صوتی موجود در سیستم آنلاین کتابخانه را تشکیل می دهد که یکی از بزرگترین ها در آمریکاست.
شعر حماسی یونانی هومر بارها و بارها ترجمه شده، اما تنها یک ترجمه انگلیسی از آن وجود دارد که یک مترجم زن کار ترجمه آنرا انجام داده است. نولان گفته از چندین ترجمه، همچون ترجمه امیلی ویلسون، بعنوان الهام بهره برده است و سال قبل در مصاحبه ای با مجله امپایر از این مترجم یاد کرد.
«اودیسه» ترجمه امیلی ویلسون که سال ۲۰۱۷ انتشار یافته، به پرفروش ترین نسخه این حماسه در سالجاری بدل شده و بالاتر از یک میلیون نسخه از آن فروخته شده است.
ترجمه ویلسون بطور مشخص مدرن است، با زبانی ساده و قابل فهم که شامل کلماتی مانند «بابا»، «دیوانه» و «کیف دستی» است. این امر در «اودیسه» نولان هم رعایت شده است و تریلر فیلم که در آن تلماخوس با بازی تام هالند «بابا» می گوید، جنجال برانگیز شد.
هالند و نولان هر دو از این اصطلاح دفاع کردند و گفتند که «پدر» رسمی تر به همان اندازه برای منبع یونانی باستان نادرست است.
ویلسون در مصاحبه ای اظهار داشت: «انگلیسی – تمام گونه های انگلیسی، تمام گویش ها – یک زبان مدرن است؛ اصالت در آن سطح نا ممکن است مگر این که بخواهید فیلم نامه ای را کاملا به زبان یونانی هومری بنویسید – که بسیار سرگرم کننده خواهد بود اما بعید است که در گیشه خوب عمل کند.»
برای ناشرانی که هر یک ترجمه متفاوتی از «اودیسه» را منتشر می کنند، این هم یک چالش و هم یک فرصت است. در اینجا نحوه برخورد برخی از آنها با این لحظه آورده شده است.
نیویورک تایمز در گزارشی به این امر پرداخته و گفته مستقیم ترین راهی که ناشران برای پیشرفت ترجمه های خود از «اودیسه» استفاده می نمایند، انتشار مجدد پر زرق و برق آنهاست.
پیکادور یکی از این ناشران است که ماه می (اردیبهشت امسال) نسخه جدید از ترجمه رابرت فیتزجرالد از «اودیسه» در سال ۱۹۶۱ را منتشر نمود.
مدیر تبلیغات این ناشر گفته: ابتدا قصد داشتیم نسخه مجدد لوکس «اودیسه» را پاییز ۲۰۲۵ منتشر نماییم، اما آنرا به بهار ۲۰۲۶ منتقل کردیم تا بتوانیم از هیجان پیرامون اقتباس سینمایی کریستوفر نولان بهره ببریم.» پیکادور علاوه بر تنظیم زمان بندی، با جلد سبز پر جنب و جوش، مهر فویل، لبه های فرانسوی و لبه های تزیینی، ظاهری جدید و پر زرق و برق به این نسخه جدید بخشید.
پیکادور تنها ناشری نیست که رنگ و بوی تازه ای به این حماسه بخشیده است. همین یک ماه پیش انتشارات پنگوئن کلاسیکس، ترجمه رابرت فاگلس در سال ۱۹۹۶ را در یک جلد گالینگور پیچیده شده در یک جلد رنگی با تصاویری از شعر، باردیگر منتشر نمود.
در عین حال تاریخ اکران فیلم نولان برای انتشارات پنگوئن کلاسیکس یک اوکازیون بسیار غیرمنتظره بود، چون از قبل برنامه هایی برای بزرگداشت سی امین سالگرد ترجمه فاگلس و هشتادمین سالگرد انتشار خود اثر که سال ۱۹۴۶ با همکاری ای. وی از «اودیسه» انتشار یافته بود، داشت.
به جای چاپ مجدد، تعدادی از ناشران از ابزار دیگری استفاده می کنند: شهرت و قدرت مترجم!
اگرچه خیلی از محبوب ترین ترجمه های «اودیسه» دهه ها قدمت دارند، دو ترجمه جدید از آن به شهرت خاصی دست یافته اند: سال ۲۰۱۷، انتشارات دبلیو. دبلیو. نورتون و شرکا ترجمه ای از امیلی ویلسون، استاد دانشگاه پنسیلوانیا را منتشر نمود. و سال پیش انتشارات دانشگاه شیکاگو نسخه ای را منتشر نمود که توسط استاد کالج بارد، دنیل مندلسون، ترجمه شده بود.
در حالی که کلاسیک نویسان بعنوان راهبان کلیشه ای شناخته می شوند که وقت خودرا در برج عاج دانشگاه ها می گذرانند، اما ویلسون و مندلسون هر دو به طرز شگفت آوری چهره های رسانه ای پر سر و صدایی هستند. نقد فرهنگی مندلسون به اندازه دانش علمی اش تحسین شده است و او برای نشریاتی همچون نیویورک تایمز، نیویورکر و نیویورک ریویو آو بوکز نقد نوشته است.
این حقیقت که هر دو مترجم در این برهه از تب «اودیسه» به میزان قابل توجهی شناخته شده اند، یک موهبت بوده است.
ترجمه اشعار قدیمی و اشعار هومر بطور اخص دشوار است و هیچ روش قطعی برای ترجمه اشعار او به انگلیسی مدرن وجود ندارد.
اگبرت بکر، استاد زبان و ادبیات یونانی در ییل، در این مورد اظهار داشت: به تصویر کشیدن لحن اشعار، که والا هستند (و به وضوح بسیار متفاوت با گفتار روزمره) و با این حال می توانند گاهی محاوره ای و احساسی باشند و خصوصاً همیشه زنده و بی واسطه، بسیار دشوار است. «اودیسه» یکی از این آثار هنری کلامی است که از ترجمه فراتر می رود.
در هر حال هر مترجم رویکرد متفاوتی دارد. پیکادور بر حس غنایی ترجمه فیتزجرالد تاکید می کند که «همچنان متمایز است چونکه دانش عمیق را با غرایز یک شاعر اهل عمل ترکیب می کند.»
نورتون بر تازگی نسخه ویلسون تاکید می کند و می گوید: شبیه یونان باستان است؛ سرراست، قابل فهم و گیرا. ترجمه ویلسون یکی از نخستین ترجمه های وزنی در حافظه اخیر است که به خواننده یا شنونده انگلیسی زبان همان حس حرکت و ماجراجویی را در وزن پنج ضربی ایامبیک عرضه می کند که شنونده عصر اثر، در دوران خود، درک می کرد.
انتشارات دانشگاه شیکاگو بر وفاداری مندلسون تاکید دارد: ترجمه ما شاعرانه ترین، دقیق ترین و وفادارترین ترجمه به متن اصلی است، چونکه دنیل مندلسون به عمد ابیات طولانی هومر را تکرار کرده و با دقت به استعاره ها، لحن، سطح بیان و انتخاب کلمات شعر توجه کرده است.
انتشارات پنگوئن کلاسیکز بعنوان یک منبع درسی به میراث اثر تکیه دارد: ترجمه فاگلز یکی از رایج ترین نسخه های «اودیسه» در آموزش عالی آمریکاست که همچنان توسط صدها مدرس تدریس می شود و هر سال هزاران دانشجو آنرا مطالعه می کنند.
علاقه مندان به سینما که تازه هومر را امتحان کرده اند، امکان دارد از انبوه ترجمه های «اودیسه» برای انتخاب، احساس سردرگمی کنند. اما همانطور که دیوید المر، استاد ادبیات یونانی در هاروارد، می گوید، به خاطر داشته باشید: «هیچ ترجمه ای کامل نیست و هر کسی سلیقه خودش را دارد.»
در هر حال علاقه باردیگر به آثار کلاسیک، نشان دهنده این است که فیلمهای قدرتمند می توانند مردم را به کاوش در منابع اصلی ترغیب کنند و دریابند که تعدادی از قدیمی ترین داستان های بشریت چه حرف های زیادی برای گفتن دارند.
به اجمال، فیلم حماسی نولان، با علاقه تازه ای که به یونان باستان برانگیخته، یادآوری می کند که کلاسیک ها فقط در ارتباط با گذشته نیستند؛ بلکه بازهم پاسخگوی روایت هایی که امروز می گوییم و سوال هایی که امروز می پرسیم هستند. نقد فرهنگی مندلسون به اندازه دانش علمی اش تحسین شده است و او برای نشریاتی همچون نیویورک تایمز، نیویورکر و نیویورک ریویو آو بوکز نقد نوشته است. ترجمه اشعار قدیمی و اشعار هومر به طور اخص دشوار است و هیچ روش قطعی برای ترجمه اشعار او به انگلیسی مدرن وجود ندارد.
منبع: صد کادو
categories & tags
In جشن, جشنواره, کادو, هدیه
By آموزش, اینترنت, دانش, سیستم