به گزارش صد کادو به نقل از مهر، قرآن کریم آیاتی دارد که قرن ها ذهن مفسران و محققان را به خود مشغول کرده است؛ آیاتی که با حروف مقطعه شروع می شوند و هر کدام رازی از معارف الهی را در خود نهفته دارند. یکی از مشهورترین این رمزها، «کهیعص» در شروع سوره مریم است؛ پنج حرفی که درباره ی معنا و حقیقت آن دیدگاه های گوناگونی مطرح گردیده است. کتاب «ایوان ملکوت» جدیدترین اثر ابراهیم دستلان، از همین نقطه شروع می کند؛ اما مقصدش تنها تفسیر یک رمز قرآنی نیست، بلکه پیوند دادن این رمز با نهضت امام حسین(ع)، مفهوم ولایت و حقیقت عاشوراست.
نویسنده در این اثر تلاش نموده با اتکا به روایات اهل بیت(ع)، گزارشات تاریخی و روایتهای عرفانی، خواننده را از ظاهر حروف به باطن معنا برساند؛ سفری که از شروع سوره مریم آغاز می شود و در کربلا به اوج می رسد.
مهم ترین خاصیت «ایوان ملکوت» ساختار متفاوت آن است. دستلان فصل های کتاب را بر پایه پنج حرف «کهیعص» سامان داده و هر حرف را به یکی از مفاهیم بنیادین عاشورا پیوند زده است.
فصل نخست با عنوان «کربلا کافی است» ذیل حرف «کاف» شروع می شود؛ عنوانی که از همان اول نشان داده است نویسنده کربلا را نه صرفا یک حادثه تاریخی، بلکه مدرسه ای جامع برای فهم دین می داند.
پس از آن، فصل «هدایت در شهادت» با تأکید بر حرف «هاء» به این پرسش می پردازد که چطور شهادت امام حسین(ع) خود به یکی از بزرگ ترین عوامل هدایت تاریخ تبدیل شد.
در ادامه، فصل «تولی با تبری» با حرف «یاء» به نسبت محبت و برائت در منظومه اعتقادی شیعه می پردازد و نشان داده است ولایت تنها یک محبت قلبی نیست، بلکه موضع گیری آگاهانه در مقابل حق و باطل را هم دربرمی گیرد.
فصل «قلب و چشم» ذیل حرف «عین» درباره ی بصیرت، شناخت و دیدن حقیقت سخن می گوید و در پایان، فصل «صبر و قیام» با حرف «صاد»، صبر امام حسین(ع) را نه به معنای سکون، بلکه بعنوان زمینه ساز قیامی بزرگ تبیین می کند.
این تقسیم بندی سبب شده کتاب صرفا مجموعه ای از مطالب پراکنده نباشد، بلکه مسیری منظم را از شروع تا پایان دنبال کند.
یکی از جذاب ترین بخش های کتاب، بررسی دو روایت متفاوت درباره ی «کهیعص» است. در روایت نخست که از امام صادق(ع) نقل شده، این پنج حرف هر یک حامل مفهومی در رابطه با هدایت شیعیان هستند؛ از کفایت الهی و هدایت گرفته تا ولایت، شناخت اهل طاعت و وفای خداوند به وعده هایش.
اما روایت دوم که از حضرت قائم(عج) نقل شده، همین حروف را رمز مصائب عاشورا معرفی می کند؛ «کاف» نشانه کربلا، «هاء» اشاره به هلاکت و شهادت خاندان پیامبر(ص)، «یاء» رمز یزید، «عین» نشانه عطش نینوا و «صاد» مبین صبر عظیم سیدالشهدا(ع).
دستلان تلاش می کند نشان دهد که این دو روایت نه در تعارض، بلکه در امتداد یکدیگرند؛ برای اینکه هدایت حقیقی از مسیر عاشورا می گذرد و رمزهای قرآن هم بدون توجه به ولایت و قیام حسینی، به درستی فهم نخواهند شد.
«ایوان ملکوت» تنها یک کتاب روایی یا تاریخی نیست. نویسنده کوشیده است میان سه حوزه متفاوت ارتباط برقرار کند؛ روایات معتبر اهل بیت(ع)، گزارشات تاریخی و حکایت های عرفانی.
به اعتقاد او، روایات ستون های اصلی این بنا هستند و اعتبار مباحث را تضمین می کنند؛ تاریخ، زمینه وقوع حوادث را روشن می سازد و حکایت های عرفانی هم مفاهیم انتزاعی را به تجربه های ملموس نزدیک می کنند. همین ترکیب سبب شده کتاب علاوه بر مخاطبان علاقمند به مباحث حدیثی، برای خوانندگانی که به آثار معرفتی و عرفانی علاقه دارند هم خواندنی باشد.
یکی از پیام های محوری کتاب آنست که عاشورا را نباید صرفا در قالب یک رخداد تاریخی مطالعه کرد. از نگاه نویسنده، کربلا حقیقتی زنده و جاری است که در طول تاریخ استمرار یافته و همچنان می تواند معیار تشخیص حق از باطل باشد.
بر همین اساس، کتاب تلاش می کند مخاطب را از روایت صرف وقایع عاشورا عبور دهد و او را به تأمل درباره ی نسبت خود با مفاهیمی چون ولایت، هدایت، بصیرت و صبر دعوت کند.
بخش دیگری از «ایوان ملکوت» به بررسی یکی از مهم ترین چالش های تاریخ اسلام اختصاص یافته است؛ یعنی جریان تحریف. نویسنده با استناد به منابع تاریخی توضیح می دهد که در دوره منع نقل و کتابت حدیث، برخی افراد با حمایت حکومت ها به نقل روایت پرداختند و کم کم احادیث جعلی و روایتهای ساختگی وارد فضای فرهنگی جامعه اسلامی شد.
او نقش قصّاصان، محدثان وابسته و جریان های سیاسی را در ایجاد این تحریف ها بررسی می کند و اعتقاد دارد شناخت این روند تاریخی برای فهم صحیح معارف اهل بیت(ع) ضروری می باشد. این بخش، کتاب را از یک اثر صرفا معنوی فراتر برده و به اثری تحلیلی و انتقادی هم تبدیل نموده است.
«ایوان ملکوت» بیشتر از هر چیز برای مخاطبانی مناسب می باشد که می خواهند عاشورا را از زاویه ای متفاوت مطالعه کنند. دوست داران به تفسیر قرآن، محققان معارف اهل بیت(ع)، دانشجویان علوم اسلامی و آنهایی که بدنبال پیوند میان قرآن و نهضت حسینی هستند، از مخاطبان اصلی این اثر به شمار می روند. با این وجود، نثر روان کتاب سبب شده مطالعه آن به محققان محدود نشود و مخاطب عمومی هم بتواند با مباحث آن ارتباط برقرار کند.
«ایوان ملکوت» می کوشد نشان دهد که حروف مقطعه قرآن تنها رازهایی ادبی یا تفسیری نیستند، بلکه می توانند راهی برای فهم عمیق تر ولایت، عاشورا و مسیر هدایت باشند. ابراهیم دستلان با کنار هم قرار دادن روایات، تاریخ و تحلیل های معرفتی، اثری فراهم آورده که خواننده را از تأمل در پنج حرف شروع سوره مریم به بازخوانی یکی از مهم ترین رخدادهای تاریخ اسلام می رساند.
اگرچه درباره ی «کهیعص» دیدگاه های تفسیری مختلفی وجود دارد و نویسنده هم خوانش خویش را بر پایه روایات خاصی بنا کرده است، اما ارزش کتاب در آنست که می کوشد مخاطب را به اندیشیدن درباره ی نسبت قرآن، ولایت و عاشورا دعوت کند؛ نسبتی که از نگاه نویسنده، کلید ورود به «ملکوت معرفت حسینی» است.
دستگاه های حاکمیتی دوران منع نقل و کتابت حدیث به افراد خاصی اجازه نقل حدیث داد و این افراد با چراغ سبز حاکمیت، احادیث جعلی را با ترفند و به وسیله محدثان خائن و قصّاصون وارد دین نمودند. این افراد گرچه در خدمت جریان های سیاسی دوران خود قرار گرفتند اما بعدها خود هم تبدیل به یک جریان تحریف گر شدند و در تاریخ و سنت پیامبر صلی اللّه مقابل وآله ورود پیدا نمودند و در قالب جریان های فرهنگی و فکری نمایان شدند که انگیزه های مختلفی از جمله؛ سیاسی، فرقه ای و یا فردی برای این کار داشتند.
کتاب «ایوان ملکوت» نوشته ابراهیم دستلان در ۴۶۴صفحه و از جانب انتشارات شهید کاظمی انتشار یافته است.
بطور خلاصه، اما روایت دوم که از حضرت قائم(عج) نقل شده، همین حروف را رمز مصائب عاشورا معرفی می کند؛ کاف نشانه کربلا، هاء اشاره به هلاکت و شهادت خاندان پیامبر(ص)، یاء رمز یزید، عین نشانه عطش نینوا و صاد مبین صبر عظیم سیدالشهدا(ع). از نگاه نویسنده، کربلا حقیقتی زنده و جاری است که در طول تاریخ استمرار یافته و بازهم می تواند معیار تشخیص حق از باطل باشد. نویسنده با استناد به منابع تاریخی توضیح می دهد که در دوره منع نقل و کتابت حدیث، برخی افراد با حمایت حکومت ها به نقل روایت پرداختند و کم کم احادیث جعلی و روایتهای ساختگی وارد فضای فرهنگی جامعه اسلامی شد.
categories & tags
In جشن, جشنواره, کادو, هدیه
By دانش, سفر, فرهنگ, كتاب