گفتگو با یک مربی تئاتر کودک تئاتر راهی برای تخلیه روانی کودکان

به گزارش صد کادو در ایام کرونایی که حیات و سلامت انسانی وابسته به خانه نشینی است، ماندن در حصار چهار دیواری بخصوص از نوع آپارتمانی حتی برای بزرگسالان هم دشوار است چه برسد به کودکان که لبریز از انرژی هستند و در شرایط عادی هم تخلیه این انرژی برای خانواده ها چندان آسان نیست. بنابراین خیلی از مراکز فرهنگی کودکان کوشیده اند با کتابخانه های مجازی، تئاترها و بازی های آنلاین و… خانه نشینی را برای این گروه سنی آسان تر کنند. در این میان بعضی از افراد هم به صورت فردی وارد عمل شده اند و در صفحات شخصی خود راهکارهایی برای سرگرمی کودکان ارائه داده اند.
به گزارش صد کادو به نقل از ایسنا، محمد الله دادی هم همچون مربیان تئاتر کودک و نوجوان است که در ایام کرونایی، فعالیتی سرگرمی ساز و در عین حال آموزشی را در صفحه شخصی خود پیگیری می کند.
او دانش آموخته بازیگری از دانشکده هنر و معماری است که سال ها با گروه های مختلف تئاتری روی صحنه رفته و از سال ۸۹ به صورت متمرکز مشغول آموزش تئاتر به کودکان و نوجوانان است.
الله دادی در ایام کرونایی که همه آموزشگاه های هنری تعطیل هستند، چند ویدیوی آموزشی تئاتر را در فضای مجازی منتشر نمود تا خانواده ها، با انجام این تمرین ها فضای خانه را برای کودکان خود دلچسب تر کنند و در کنار تفریح و سرگرمی، آنان را در رشد مهارت های یاری رسانند.
این گفتگو به بهانه انتشار ویدیوهای آموزشی این هنرمند و مربی تئاتر انجام شد اما در خلال آن درباره اهمیت تئاتر بعنوان یک ابزار آموزشی مهم برای کودکان و نوجوانان هم سخن گفتیم.
الله دادی، کار با کودکان را لذت بخش اما بسیار دشوار دانست و تصریح کرد: لازمه کار یک مربی تئاتر کودک، شناخت دنیای تئاتر، دنیای کودکان و آشنایی با روانشناسی کودک است و مربی خود هم باید تجربه عملی تئاتر داشته باشد.
او که مربی تئاتر و نمایش خلاق است، در آغاز درباره شیوه آموزشی نمایش خلاق و تفاوت آن با تئاتر توضیح داد: نمایش خلاق در دنیا بخصوص در کشورهای پیشرفته، موضوعی شناخته شده و بسیار مهم می باشد و در مدارس شان تدریس می شود. این شیوه بخصوص در دوره دبستان و قبل از دبستان یعنی قبل از اینکه بچه ها وارد دنیای علوم و ریاضیات و… شوند، اهمیت بسیار دارد.
این بازیگر تئاتر در تعریف نمایش خلاق اظهار داشت: مهم ترین تفاوت نمایش خلاق با تئاتر این است که برای اجرا تعریف نمی گردد. برخی به اشتباه فکر می کنند هدف نمایش خلاق، اجراست درحالیکه چنین نیست. نمایش خلاق کودکان را آماده می کند تا در جامعه حضور مفید و تاثیرگذاری داشته باشند. آموزش های نمایش خلاق اهداف مختلفی همچون بهبود و شناخت روابط اجتماعی، انواع برخوردها در جامعه، انجام بازی های نمایشی، انجام تمرین هایی برای تمرکز و دقت بیشتر، تقویت تخیل و خلاقیت، شناخت دنیای تئاتر و هنرهای نمایشی و… را دنبال می کند.
الله دادی افزود: این شیوه آموزشی، تمرین ها و بازی های متنوع و پیچیده ای دارد. هرچند در نگاه اول امکان دارد ساده به نظر بیایند ولی بسیار به رشد اجتماعی و شخصیتی کودکان کمک می نماید تا بتوانند در کارهای گروهی حضور بهتر و تاثیرگذارتری داشته باشند.
او که تجربه تدریس در آموزشگاه هایی مانند «مدرسه سینما تئاتر هنر هفتم» و «بامداد» را دارد، تصریح کرد: فرایند نمایش خلاق خیلی مهم تر از برآیند آن است درحالیکه تئاتر را برای اجرای روی صحنه تمرین می نماییم اما در نمایش خلاق، هدف مان نتیجه نیست بلکه اتفاقی که در کلاس و تمرین ها می افتد، خیلی مهم تر از نتیجه نهایی است. در این شیوه، خود مربی در دوره آموزشی به شناخت بیشتری دست پیدا می کند.
الله دادی با ابراز تاسف از شناخت اندک خانواده ها از نمایش خلاق افزود: متاسفانه خانواده ها کمتر این دوره را می شناسند، هرچند در چند سال گذشته این شناخت بهتر شده ولی کمتر کودکی دیده ام که با این کلاس ارتباط برقرار نکند بخصوص در مدارس، چونکه نمایش همیشه برای کودکان جذاب بوده است. این دوره آموزشی برای بچه ها بخصوص در فاصله میان ۴ تا ۱۰ سالگی خیلی ضروریست چون خلاقیت کودکان در این سن بشدت در حال فوران است و نمایش خلاق به آنان برای ادامه زندگی شان کمک بسیاری می کند. در این کلاس کودکان با استعدادها و توانایی های خود آشنا می شوند و زمینه ای برای تمرکز بر این استعدادها برایشان ایجاد می شود.
وی در ادامه درباره انگیزه خود از انتشار ویدیوهای آموزشی در فضای مجازی توضیح داد: این روزها در شرایط خاصی هستیم و چاره ای جز یافتن چاره تازه نداریم. به قول برشت، در شرایط جدید، واکنش جدید لازم است. خود من هفتاد درصد زمانم را درگیر کلاس های آموزشی بوده ام. طبیعتا در چنین شرایطی احساس خلا می کنم. از آنجاکه دوست نداشتم ارتباطم با کودکان قطع شود، تصمیم گرفتم در صفحه اینستاگرامم چند ویدیو بگذارم که به سه رده سنی مربوط می شد؛ ۴ تا ۶ سال (پیش از دبستان) ۷ تا ۹ سال و ۱۰ تا ۱۲ سال.
این مربی تئاتر که سال هاست در مدارس هم مشغول آموزش است، افزود: این تفکیک را انجام دادم و در چارچوب سه ویدیوی آموزشی منتشر کردم تا همه بتوانند این تمرین ها را در خانه انجام دهند. برای خودم اتفاقی خوشایند است چون توانستم مستقیما مفاهیم آموزشی را برای خانواده ها توضیح بدهم.
بازیگر نمایش های «عموی بزرگ کوچیک عجیب من» و «در اکتبر ۱۸۱۵» در ادامه به توضیح رده های سنی ویدیوهای آموزش خود پرداخت و اضافه کرد: رده بندی سنی مبحث بسیار مهمی است و پدر و مادرها حتما باید مواظب باشند بچه ها بخصوص در رده های سنی دبستان درگیر فیلم، موسیقی و کتاب هایی که مناسب سن شان نیست، نشوند. متاسفانه الان بچه ها فیلم ها و موسیقی هایی می بینند و می شنوند که مناسب سن شان نیست. به صورت مثال شعر خیلی از موسیقی ها اصلا برای آنان قابل درک نیست و فقط آنرا حفظ می کنند و می خوانند و گاه شنیدنش برای من بزرگتر خجالت آور است. قبول دارم در رده سنی کودک و نوجوان تولید اثر در کشور ما کم است بخصوص برای رده سنی بین ۱۲ تا ۱۶ سال. گویی از ۱۲ سال ناگهان به ۲۰ سال می پرند در صورتیکه تأثیر بدی بر آنها می گذارد چون درک درستی از آن اثر ندارند.
الله دادی افزود: در مورد کتاب خوشبختانه رده بندی سنی جدی گرفته و اول هر کتاب مشخص شده است. درکلاس ها برای بچه ها کتاب می خوانم چون بشدت قصه را دوست دارند و در کنار لذت شنیدن آن، با واژه های جدید می شوند. با شنیدن قصه، شنونده های خوبی می شوند و در آینده هم گوینده های خوبی خواهند شد.

این مربی تئاتر تصریح کرد: البته انجام این تمرین ها در خانه تجربه ای تازه است ولی ادامه کلاس های آموزشی تئاتر به صورت اینترنتی بسیار دشوار است چون این آموزش ها وقتی در کلاس و در حضور کودکان انجام می شود، اتفاقات تازه ای در آنها رخ می دهد و کودکان با خلاقیت و احساس خود، شرایط تازه ای رقم می زنند و به نتایج تازه ای می رسیم. در کلاس حضوری، احساس و هیجان موجودات زنده حکمفرماست بخصوص بچه ها که گاه حیرت انگیزند و این سبب می شود به انرژی و تجربه جدید گروهی برسیم و شخصا بسیاری از آنان می آموزم ولی در شرایط جدید، فعلا باید این شیوه را ادامه دهیم.
بازیگر نمایش های «ابرها» و «لطفا با مرگ من موافقت کنید» درباره محدودیت های تمرین تئاتر در خانه بخصوص در شرایطی که خیلی از افراد زندگی آپارتمان نشینی دارند، توضیح داد: خیلی از خانواده ها سال هاست با معضل آپارتمان نشینی آشنا هستند. بسیاری از مشکلات کودکان بخصوص معضلات حرکات شان ناشی از همین زندگی آپارتمان نشینی است چون جایی برای تخلیه هیجان و انرژی های خود ندارند و به ناچار تمرین هایی انجام می دهیم که مناسب آپارتمان باشد. بخشی از این تمرین ها ضمن تخلیه انرژی کودکان، سبب افزایش تمرکز آنان می شود. متاسفانه نسل جدید از تمرکز پایینی برخوردار می باشند و هرچه تمرکز پایین تر باشد، نظم پذیری و آموزش پذیری شان سخت تر می شود. یکی از طریق های افزایش تمرکز، بازی های ریتمیک است که سبب آشنایی کودکان با موسیقی و ریتم می شود. متاسفانه مشکل شناخت ریتم داریم حتی بازیگران حرفه ای هم این مشکل را دارند چون حرکت و ریتم در فرهنگ ما ضعیف است. بنابراین شنیدن موسیقی و نواختن ساز برای کودکان بسیار مفید می باشد و بعدا به زندگی شخصی شان هم کمک می نماید. ضمن اینکه موسیقی، حرکت و ریتم در تخلیه انرژی شان خیلی موثر است.
او سپس درباره دور نگه داشتن بچه ها از اخبار ناخوشایندی که سبب اضطراب در آنان می شود، توضیح داد: این مورد کاملا وابسته به فرهنگ بزرگترهاست. باید برایشان توضیح داده شود که چه اتفاقی در حال وقوع است ولی نه به آن شکل مستقیم که برای بزرگسالان توضیح داده می شود. این مسایل باید غیرمستقیم به کودکان بخصوص کودکان بین ۳ تا ۶ سال توضیح داده شود چون این گروه سنی خیلی هیجانات شان را نشان نمی دهند و احتمال دارد در بزرگسالی گرفتار استرس های بسیار زیادی شوند. بهتر است خانواده ها در دنیای کودکانه توضیح دهند و سفارش های بهداشتی را به صورت بازی و نمایش آموزش دهند. بچه ها با نمایش هر چیزی را یاد می گیرند. به من ثابت شده که تئاتر و نمایش خلاق معجزه می کند و می توان پیچیده ترین مسایل دنیا را به صورت ساده با بچه ها کار کرد.
الله دادی در انتها درباره عملکرد تلویزیون در آموزش کودکان در زمینه سفارش های بهداشتی برای جلوگیری از کرونا اظهار داشت: تلویزیون تأثیر چندانی بر جامعه ندارد. بسیاری اصلا تلویزیون نمی بینند یا به آن اطمینان نمی کنند. متاسفانه این رسانه دائما درباره این مورد اخبار گوناگونی اعلام می کند ولی مثل همیشه کار زیادی برای کودکان انجام نمی دهند. تنها چیزی که دیدم و خوشحال شدم، برنامه عمو پورنگ بود که یکسری آیتم نمایشی و ریتمیک و شاد اجرا می کند. البته در فضای مجازی برخی از مربیان کودک، یکسری آیتم با حضور خود بچه ها ساخته بودند. دریافت مفاهیم از زبان همسالان برای کودکان بسیار مفید و یکی از شیوه های مهم آموزش در دنیاست. به این صورت که در یکسری از کلاس ها، بچه ها در دورهمی های همسالان خود، مشکلات شان را بیان و اضطراب و دلمشغولی خویش را تخلیه می کنند.