اخطار نسبت به هجمه سنگین خشونت رسانه ای ضد کودکان!

به گزارش صد کادو یک پژوهشگر و فعال حقوق کودکان با اظهار تاسف و اندوه نسبت به حوادث اخیر، ضمن تقبیح شدید شبکه های تلویزیونی خارجی و انتقاد به شبکه های داخلی اخطار داد: «رسانه های جمعی با به تصویر کشیدن جزئیات خشونت فجایع اخیر به صورت عریان، صراحت غیر اخلاقی در بیان سمعی و بصری و رعایت نکردن قوانین مرتبط به رده بندی سنی برنامه ها به صورت عمدی در حال ایجاد صدمه بر روان کودکان و نوجوانان شده اند.»
شهاب الدین شایگان- کارگردان، پژوهشگر و فعال حقوق کودک در یادداشتی که در اختیار خبرگزاری دانشجویان ایران قرار داده است، با اظهار تاسف و اندوه نسبت به حوادث اخیر ضمن تقبیح شدید شبکه های تلویزیونی خارجی و انتقاد به شبکه های داخلی تصریح کرد: «رسانه های جمعی با به تصویر کشیدن جزئیات خشونت فجایع اخیر به صورت عریان، صراحت غیر اخلاقی در بیان سمعی و بصری و رعایت نکردن قوانین مرتبط به رده بندی سنی برنامه ها به صورت عمدی در حال ایجاد صدمه بر روان کودکان و نوجوانان شده اند.»
وی در ادامه یادداشت خود آورده است:
«با توجه به ارزیابی عملکرد رسانه های ملی و بین المللی در چند روز گذشته و از جانب دیگر بررسی تاثیرات مخرب بر اذهان عموم مخاطبان به خصوص مخاطبان کودک در مواجهه با هجمه سنگین خشونت رسانه ای پیرامون واقعه های اخیر که سبب ایجاد وحشت، آشفتگی واسترس شده است و ریسک ایجاد ناهنجاریهای روانی را افزایش داده است، با صراحت تمام این عمل باید محکوم شود. بنابراین از مقامات ارشد سازمان صدا و سیما تقاضا می کنم در مورد ذکر رده بندی سنی تمامی برنامه ها، بویژه برنامه های مناسبتی و همینطور رعایت کدهای اخلاق حرفه ای رسانه ای هشیار و کوشا باشند و بدانند که آینده کشور در گروی سلامت روان کودکان امروز است. در مورد عملکرد رسانه های بین المللی هم مکاتبات با انجمن ها و ارگان های مسئول در حوزه بین الملل در حال پیگیری است.
شایگان سپس با دادن اخطار نسبت به زیر پا گذاشتن ارزش های انسانی و اخلاقیات شبکه های فارسی زبان پربیننده ماهواره ای آورده است:
«اما آنچه هم اکنون با وجود شبکه های فارسی زبان پربیننده ماهواره ای و زیر پا گذاشتن ارزش های انسانی و اخلاقیات لازم به تاکید است، این است که والدین آگاه باشند که کودکان به علت تجربه و دانش اندکی که از مسائل، پدیده ها و واقعیت دارند، در مواجهه با محتوای رسانه ها به شدت صدمه پذیر بوده و نیازمند حمایت و یاری آنها هستند. بعنوان مثال ارزیابی صحت وصدق یک مبحث در زمانی که منابع وشاخص های گوناگونی وجود دارد که عموما همراه با جهت گیری بر مواضع و منافع سیاسی خاص بیان می شود، نه تنها برای کودکان، بلکه برای خود والدین هم تفسیر آن دشوار است.»
این پژوهشگر درباره ی تاثیرات روانی دراز مدت و ترسهای دامنه دار کودکان نسبت به انتشار موضوعات هولناک و دراماتیک از جانب رسانه ها، در یادداشت خود آورده است:
«فهم این مسئله که چرا کودکان چنین واکنش های شدیدی نسبت به گزارش های خبری در رسانه ها نشان میدهند، دشوار نیست و طبیعی است که برای یک قربانی واقعی که گرفتار سانحه شده احساس تاسف و همدری کنیم؛ اما موضوعی فراتر از همدردی باعث واکنش های شدید کودکان میشود. عموما رسانهها، موضوعات هولناک و دراماتیک بسیاری را به نمایش می گذارند که نه تنها «می توانند» اتفاق بیفتند، بلکه «اتفاق افتاده اند» آشکار است. اگر چیزی اتفاق افتاده می تواند باردیگر هم رخ دهد. این احتمال امکان دارد سبب تاثیرات روانی دراز مدت و ترسهای دامنه دار شود. گاهی خیلی از والدین به جهت ناآگاهی در این حوزه کودکان خویش را برای تماشای این برنامه ها محدود نمی کنند و این زمانی خطرناک می شود که کودکان خویش را در شرایطی مشابه شرایط قربانی تصور می کنند.»
وی در همین زمینه درباره ی انتقادهایی که به شبکه های ماهواره ای در خصوص اینکه چرا رویدادهای خونبار برای برنامه های خبری انتخاب می شوند، بر این باور است:
«بسیاری از تهیه کنندگان برنامه های خبری شبکه های ماهواره ای در مقابل این انتقاد که چرا رویدادهای خونبار برای برنامه های خبری انتخاب می شوند، اعتقاد دارند که رویدادهای خونبار به این علت در برنامه های خبری گنجانده شده اند که اتفاق افتاده اند و نشان ندادن آنها به حق ما برای دانستن همه چیز مغایرت دارد.»
شایگان سپس در این یادداشت یادآوری کرده است:
«به طور حتم کودکان نباید بگونه ای بزرگ شوند که باور کنند دنیای واقعی طور دیگری است، اما این پرسش هم طرح می شود که آیا کودکان نباید در مقابل محتوای رسانه ها که عموما تصاویر بسیار وحشتناکی از واقعیت ارائه می دهند، محافظت شوند؟ چرا باید کودکان را با انبوه تصاویر آزار دهنده قربانیان حوادث جنگ، اجساد جان باختگان سانحه هوایی و پدر و مادرهایی که از مرگ فرزندانشان متاثرند رو به رو کنیم؟ قطع به یقین نیازی به عجله در این کار نیست هرچند که کودکان باید از تهدیدهای خاص به خاطر امنیتشان آگاه باشند و با جنبه های منفی دنیای پیرامون شان هم آشنا گردند، اما بیشتر این اطلاعات باید به شکل کم تر تهدید آمیز و هم کم کم ارائه شوند نه به شیوه تحریک کننده ای که معمولاً تلویزیون به کار می گیرد.»
«این که به کودک خود بگویید که وقوع یک اتفاق ناگوار ناممکن است، بطور قطع راه مناسبی نیست، چون امکان دارد دروغ مصلحت آمیز شما به شکلی وارونه گریبان شما را گرفته و فرزندتان حقیقت را از جایی دیگر دریابد. اگر شما اعتبار خویش را در این حوزه نزد کودک خود از دست بدهید، امکان دارد کودک شما برای اطمینان خاطر دیگر به شما روی نیاورد و بدین سان یکی از قوی ترین پشتوانه های خویش را برای رویارویی با ترس از دست بدهد. اگر شما مراقب نباشید، امکان دارد واقعیت ترسناک تر از آن چه وجود دارد، برای کودک جلوه کند. پیشنهاد می شود که هنگامی که در مورد تهدیدها و خطرهای واقعی صحبت می کنید، دروغ نگویید، اما هم چنین بیش تر از اندازه ضروری درباره آن واقعه به کودک تان نگویید و با غیر احساسی ترین شکل ممکن و با آرامش کامل سخن بگویید.»
«همه ماجرا، در مورد اطمینان بخشی به کودکان آن است که یک توضیح حقیقی بدون به کاربردن واژه های احساسی به کودک ارائه شود که اطلاعات لازم، و نه بیشتر را به کودک منتقل می کند. هر زمان آماده پاسخ به پرسش های بعدی باشید، اما وارد جزئیاتی بیش تر از آن چه که فرزندتان خواسته نشوید. حقیقت را بگویید؛ اما تا جای ممکن غیر صریح و غیر روشن درباره آن صحبت کنید چون که جزئیات واقعه می تواند بسیار اوضاع روحی کودک را وخیم کند.»
این پژوهشگر در انتها در مورد تأثیر رسانه ها در ایجاد صدمه های روانی آورده است:
«اما تاکید می کنم که رسانه ها باید بدانند که ایجاد صدمه های روانی به صورت تحمیلی توسط آنها به افراد جامعه دست کمی از ارتکاب جنایت ضد بشریت نداشته؛ چون که تمام مولفه ها و عناصر یک جنایت تمام عیار ضد بشریت را با تفاوت به قتل عمد، سلامت عاطفی و روانی افراد دارا است.»