پروفسور حسین باهر: سلبریتی ها جای روشنفکران را گرفته اند

صد کادو: «شاید تلاش مردم برای تغییر زیست جهان خود امری متناسب با رویکرد جهانی شدن و البته طبیعی باشد اما رفتار دوگانه از طرف سلبریتی ها که به صورت کاذب جای گروه های مرجع سنتی مانند روشنفکران و روحانیون را گرفته اند جای تأمل جدی دارد.»

به گزارش صد کادو به نقل از ایسنا، روزنامه آرمان امروز نوشت: «هر روز عکس و یا فیلمی از رفتار متناقض برخی سلبریتی ها در داخل و خارج از کشور منتشر می شود که در میان افکار عمومی بازتاب زیادی پیدا می کند و مورد تعجب افکار عمومی قرار می گیرد. مردم هنگامی که مشاهده می کنند فردی که تا روز گذشته مبلغ گفتمان رسمی جامعه بوده و اتفاقاً بر آن پافشاری نیز می کرده، یک باره رفتاری از خود نشان داده است که صدوهشتاد درجه با مواضع گذشته اش متفاوت می باشد، متعجب می شوند. این رویکرد زنگ خطری جدی برای جامعه ای است که گروه های مرجع آن باید اصالت بیشتری در هنجارها و رفتارهای خود داشته باشند. شاید تلاش مردم برای تغییر زیست جهان خود امری متناسب با رویکرد جهانی شدن و البته طبیعی باشد اما رفتار دوگانه از طرف سلبریتی ها که به صورت کاذب جای گروه های مرجع سنتی مانند روشنفکران و روحانیون را گرفته اند جای تأمل جدی دارد. بنا بر این و برای تحلیل و بررسی این مساله «آرمان» با پروفسور حسین باهر، جامعه شناس برجسته کشور گفت و گو کرده است. دکتر باهر معتقد است: «برخی از سلبریتی هایی که در جامعه وجود دارند به سبب نداشتن اصالت کافی برای قرارگرفتن در گروه مرجع جامعه به بعضی باورهای کلیدی جامعه مانند حجاب اعتقاد ندارند. این افراد اغلب اقدامات خودرا نیز به صورت غوغاسالارانه انجام می دهند و تلاش می کنند در چنین فضایی برای خود شهرت کسب کنند. حجاب یک مقوله پیچیده و مهم در جامعه اسلامی است و بنا بر این سلبریتی ها از درک و فهم این مقوله پیچیده عاجز هستند.»

در ادامه گزیده این گفت و گو را می خوانید.

– سلبریتی عنوانی است که به همه افراد سرشناس جامعه گفته می شود که در زمینه های مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی گفته می شود. این در شرایطی است که برخی گمان می کنند سلبریتی ها تنها کسانی هستند که در زمینه سینما و ورزش فعالیت دارند و رفتارهای فوق مدرنی از خود نشان می دهند که آنها را از دیگران متمایز می کند.

– این مسأله که چرا سلبریتی ها در جامعه به یک شکل رفتار می کنند اما هنگامی که به خارج از کشور سفر می کنند رفتار خودرا تغییر می دهند دلایلی دارد که عمدتاً نیز فرهنگی هستند و ریشه در نوع فرهنگ جامعه دارد.

– برخی که مدعی سلبریتی هستند به سبب خطاهایی که در زندگی خود دارند تخطئه می شوند و به اهداف خود نمی رسند. در فضایی که هارمونی و نظم روشنی ندارد، یکی به عرش می رسد و دیگری به فرش و بنا بر این نیز انسان های بی مایه هنگامی که از کشور خارج می شوند ظرفیت می ترکانند و دست به رفتاری می زنند که در گذشته از آنها مشاهده نشده است.

– این مسأله به نوع انتخاب این افراد بازمی گردد که با عنایت به چه معیارهایی انتخاب شده اند. اگر انتخاب این افراد برمبنای معیارهای منطقی و پایدار صورت بگیرد اتفاقی که می افتد این است که اگر این افراد به خارج از کشور نیز سفر کنند به صورت کم وبیش خودرا به این معیارها پایبند می دانند و رفتاری از خود نشان نمی دهند که باورهای گذشته آنها را زیر سوال ببرد.

– بعنوان مثال اگر انتخاب افراد به صورت صحیح صورت گرفته باشد یک خانم که با چادر در تلویزیون فعالیت می کرده، اگر به خارج از کشور سفر کند همچنان حجاب خودرا حفظ می کنند. البته امکان دارد دیگر مانند گذشته چادر نداشته باشد اما شرایط به شکلی نیست که کشف حجاب کند. در چنین شرایطی خانم ها مانتوی بلند می پوشند و به شکلی رفتار می کنند که همچنان به قواعد و اصول گذشته پایبندی نشان می دهند.

– رفتار ضد و نقیض برخی سلبریتی ها به سبب نوع گزینشی بوده درباره آنها صورت گرفته است. مسئولانی که قصد انتخاب چنین افرادی را دارند باید با عنایت به معیارهای پایدار اجتماعی و فرهنگی دست به انتخاب بزنند تا در آینده شاهد رفتار منافقانه و رنگارنگ آنها نباشند.

– این گونه رفتار در اولین مرحله ایجاد بدبینی در میان اقشار مختلف مردم می کند.

– افراد اصیل جامعه که دارای آگاهی هستند چنین افرادی را الگوی خود قرار نمی دهند و مسائل را از هم تمییز می دهند. با این وجود برخی جوانان که سلبریتی ها را بعنوان الگوی خود انتخاب نموده اند امکان دارد به تأسی از آنها دست به چنین رفتاری بزنند و رفتار دوگانه ای از خود نشان بدهند. این اتفاق در مدارس رخ داده است.

– بعنوان مثال در مدارس دخترانه که پوشیدن چادر الزامی است دختران دانش آموز در مدرسه که هستند از چادر استفاده می نمایند اما به محض این که از در مدرسه خارج می شوند چادر خودرا در کیف خود می گذارند و روسری و لباسی می پوشند که تفاوت های معناداری با حجاب آنها در محیط مدرسه دارد. این وضعیت در محیط منزل و محیط کار نیز وجود دارد و نوع پوشش خانم ها در محیط منزل و کار با هنگامی که برای تفریح به بیرون می روند متفاوت می باشد. این رویکرد در رفتار سبب می شود که افراد جامعه بین آن چه دوست دارند و آن چه در محیط کار و مدرسه بعنوان ارزش و باور شناخته می شود گرفتار دوگانگی شوند و در یک حالت سردرگم بمانند و مجبور باشند نان به نرخ روز بخورند. باید نسبت به این مساله حساسیت نشان داد و به لطمه شناسی دقیق آن پرداخت.

– بی ریشگی می تواند چنین افرادی را به هر سمت وسویی بکشاند. کسی که ریشه داشته باشد و دارای قواعد خاص خود جهت زندگی باشد به محض این که به خارج از کشور برود رفتار خودرا تغییر نمی دهد.

– بیهودگی و بعضاً فرومایگی سبب شده این عده از سلبریتی ها جای روشنفکران را در جامعه ایران بگیرند. هنگامی که شرایط در جامعه به شکلی جلو می رود که آب زلال کنار می رود و آب غیر زلال جای آنرا می گیرد جامعه با فقدان گروه های مرجع جریان ساز و تأثیرگذار مواجه می شود.

– جامعه امروز ایران با نسل جدید دهه هفتاد و هشتادی مواجه می باشد که با هنجار های سنتی جامعه تفاوت های معناداری پیدا کرده اند. این مسائل ریشه در کنار گذاشتن روشنفکران بعنوان روشنگران جامعه و بعضاً جلوگیری از فعالیت آنها بوده است.

– امروز حتی زبان جوانان جامعه فارسی «دری» نیست بلکه به فارسی «ددری» تبدیل گشته است. امروز نسل جدید کلمات غریب و مهجوری در صحبت های محاوره ای خود به کار می برند که برای نسل گذشته نه مقدور است و نه قابل فهم. این اتفاقات به سبب توجه مردم به سلبریتی های تازه به دوران رسیده است که عمدتاً نیز در رسانه های گروهی ظهور و بروز پیدا کرده اند. این رفتار سلبریتی ها نیز برای خیلی از جوانان سرمشق می شود.

– گروه های مرجع همواره در توسعه جوامع نقش تعیین کننده ای داشته اند. بنا بر این نیز اگر سلبریتی ها کارکرد مثبت خودرا به جامعه نشان بدهند و بتوانند در جامعه به صورت مثبت جریان سازی کنند مسیر توسعه کشور هموار خواهد شد. با این وجود کارکرد سلبریتی ها در ایران به این شکل نبوده است.

– آموزه هایی که امروز توسط برخی سلبریتی ها در جامعه ترویج می شود به سبب ماهیت خشنی که دارد سبب افسردگی و رنجوری در میان جوانان جامعه شده است. این در شرایطی است که اشعار و سینمای گذشته همواره سرشار از امید و زندگی بود و فهم و درک جوانان را در راه زندگی بالا می برد.

– برخی سلبریتی ها به سبب فقدان اصالت، برای قرارگرفتن در گروه مرجع جامعه بعضاً به باورهای کلیدی جامعه مانند حجاب اعتقاد ندارند. این افراد اغلب اقدامات خودرا نیز به صورت غوغاسالارانه انجام می دهند و تلاش می کنند در چنین فضایی برای خود شهرت کسب کنند.

– حجاب یک مقوله پیچیده و مهم در جامعه اسلامی است و بنا بر این دسته ای از سلبریتی ها از درک و فهم این مقوله پیچیده عاجزند. این دسته از سلبریتی ها تنها برمبنای نوع زندگی و رفاهی که در آن قرار دارند عمل می کنند و مسائل مهمی مانند حجاب متأسفانه برای آنها در اولویت نیست.

– اگر رسانه ملی رسالت خودرا به خوبی انجام داده بود مبادرت به ممنوع التصویری نیروهای خود و سلبریتی ها نمی کرد. رسانه ملی نباید تابع جوزدگی های اجتماعی باشد. صداوسیما افراد ناشناس را جذب می کند و به آنها پروبال می دهد. با این وجود به محض این که این افراد رفتار متفاوتی از خود نشان دهند و بر خلاف هنجارهای جامعه رفتار کنند با پاک کردن صورت مسأله آنها را ممنوع التصویر می کند.

– باید به دنبال حل مسأله به صورت ریشه های و بنیادی باشیم تا بتوانیم به نتیجه مطلوب برسیم. اگر چنین نباشد بجای این که معیارها و هنجار های مشخصی را برای انتخاب نیروهای خود مشخص نماییم تنها به اقدامات مسکن و کوتاه مدت بسنده می کنیم؛ در شرایط فعلی انتقادات کارشناسان اجتماعی و فرهنگی نیز مؤید هم امر است.

– باید عنوان کنم که روشنفکران جامعه تلاش می کنند خودرا بروز دهند. بنا بر این نیز مشاهده می نماییم که روشنفکران جامعه در شبکه های مجازی فعالیت می نمایند و از طرف دیگر دیدگاه های خودرا در رسانه های گروهی در بین می گذارند. روشنفکران وضعیت را مطلوب نمی دانند. بنا بر این نیز تلاش می کنند درباره مشکلات و چالش های جامعه گفت و گو کنند و این گفت و گو را به سطح جامعه نیز بکشانند. این نوعی دلسوزی و تعهد اجتماعی است که روشنفکران دنبال می کنند.

– سلبریتی ها فاقد چنین مسئولیتی هستند و برای خود چنین مسئولیتی در نظر نگرفته اند.

– هیچ پدر و مادری فرزند معترض خودرا طرد نمی کند و بلکه همواره به دنبال آن است که آنرا راهنمایی و ارشاد کند. روشنفکری نیز چینن مسئولیتی برای خود قائل است و همواره تلاش می کند با اصلاحگری و روشنگری چالش های جامعه را مرتفع کند و در مقابل برای توسعه جامعه فرصت ایجاد کند.

– ناملایمتی ها موجب نخواهد شد که روشنفکران گوشه نشین شوند و مسئولیت اجتماعی خودرا کنار بگذارند. این در شرایطی است که سلبریتی ها نقش متفاوتی نسبت به روشنفکران دارند و بجای این که در جامعه جریان ایجاد کنند، روی اتفاقات جامعه موج سواری می کنند. این موج سواری نیز اغلب برای به دست آوردن شهرت و تحکیم جایگاه خود در میان افکار عمومی و به خصوص جوانان است.

منبع: صد کادو