فرزاد امینی در گفتگو با مهر: هیپولیت فرزند پروا است، چالشی سر راه سعادت انسان

صد کادو: کارگردان نمایش هیپولیت با اشاره به اینکه شیوه کاری اش در ادامه خصوصیت های تئاتر گروتوفسکی است، خاطرنشان کرد در طول سال ها فعالیت به زبانی خاص برای بیان مفاهیم مدنظرش رسیده است.
فرزاد امینی کارگردان نمایش «هیپولیت» که اخیرا اجرای خویش را در تئاتر مستقل تهران شروع کرده است درباره انتخاب این اثر نمایشی به خبرنگار مهر اظهار داشت: نمایشنامه «هیپولیت» نوشته اوریپید است اما تابحال به نسبت آثاری چون «مده آ» و «الکترا» کمتر به این اثر اوریپید در دنیا توجه شده است. این نمایشنامه یک متن ویژه است از این نظر که طرح تئوریک مفهوم شر و شرارت ذاتی انسان را مطرح می کند. وی افزود: در طول تاریخ نگاه به انسان از منظر انسان شناسی یک تغییر بنیادی کرده است. از رنسانس به این طرف فیلسوف ها درباره اینکه آیا انسان یک موجود دوست داشتنی است شک کردند در حالیکه تا پیش از رنسانس و در دوران قرون وسطی و پیش از آن برای انسان یک روحیه ملکوتی قائل بودند ولی از رنسانس به بعد تردیدی در این زمینه عنوان شد و فلاسفه به این نتیجه رسیدند که انسان چندان قابل اعتماد نیست و مسیر تازه ای برای فکر کردن به انسان و جامعه انسان شروع شد. به صورت کلی در ترادی های یونان باستان مساله شر در ذات انسان چه در آثار سوفکل چه اِشیل و چه اوریپید دیده می گردد که البته این مساله در آثار اوریپید بیشتر مورد توجه قرار دارد. امینی درباره مضمون نمایش توضیح داد: «هیپولیت» تراژدی مردی است که فکر می کند مروت و جوانمردی راه سعادت انسان است اما با چنین نگاهی سرنوشتش نابودی است چون جامعه اطرافش هیچ هدفی جز برآورده کردن نیروی تخریب کنده درونشان ندارند. چون هیپولیت بر مدار اخلاق فضیلت محور عمل می کند، شرارت نابودش می کند و پاسخ فلاسفه یونان مثل اوریپید به چنین مساله ای عمل به قانون است. این کارگردان تئاتر متذکر شد: از آنجائیکه من از جهان و تفکر فلسفی وارد تئاتر شدم به سمت چنین مسایلی گرایش دارم و از همین رو «هیپولیت» را برای اجرا انتخاب کردم. از درگیری با داستان های روزمره فاصله دارم از همین رو با متون قرن بیستمی بسیار بیگانه و جدا هستم که البته استثنایی هم مثل آثار برتولت برشت وجود دارد که حتما روزی اثری از او را روی صحنه خواهم برد. چون من بی علاقه به سایکولوژی و روانشناسی هستم جذب متون معاصر نمی شوم. مسایل شخصی در تراژدی های یونان باستان و آثار شکسپیر وارد نمی گردد و تعابیر روانشناختی که در سال های متاخر از چنین آثاری می گردد به اصطلاح تحلیل به رای است و در ذات این متون نگاه و تحلیل روانشناختی وجود ندارد چون اصلا در آن زمان ها علم روانشناسی وجود نداشته است. کارگردان «عشق سال های وبا» درباره توجه به مخاطب و ارتباطی که آثارش با آنها برقرار می کند، اظهار داشت: مساله ارتباط با جامعه و مخاطب و اینکه اصلا من کی هستم و چه کار می کنم یکی از جدی ترین سوالات زندگی من بعنوان یک هنرمند بوده است و صادقانه باید بگویم هنوز پاسخ روشنی برای آن ندارم، اما هم اکنون و پس از کارهایی که تاکنون به صحنه برده ام، احساس می کنم همان شبانی هستم که در بیابان با زبان خودش داشت با خدا صحبت می کرد و حضرت موسی به کار او ایراد گرفت. وی خاطرنشان کرد: در این مقطع از زندگی ام احساس می کنم مثل همان شبان دارم با خدا دردل می کنم. در طول سال های فعالیتم به یک زیبایی شناسی و زبانی منحصر به فرد دست پیدا کردم و در حال گسترش آن هستم از همین رو نمایش «هیپولیت» شباهت و اشتراکاتی با نمایش «پروا» نخستین نمایشی که به صحنه بردم و در واقع سومین کار من محسوب می شد، دارد و می توان «هیپولیت» را فرزند «پروا» نامید. امینی درباره شیوه کاری اش بیان کرد: من خودم را در ادامه شیوه تئاتری گروتوفسکی می دانم و به شکلی انگار فرزند او هستم. زمانی که این نمایش در فستیوال بین المللی تاتر زوگرافو آتن اجرا کردم منتقدان معتقد بودند که با دیدن این نمایش انگار روح گروتوفسکی را می بینیم اما این روح به بدن تازه ای رسیده است. البته به شیوه کاری یوجینیو باربا هم علاقه مند هستم. وی در انتها خاطرنشان کرد: شیوه کاری من مبتنی بر فیگور، اکسپرشن های بدنی، صدایی و اکسپرشن های هیجانی – عاطفی که در دیالوگ تولید می شود، است. همینطور شیوه کاری ام هیچ نسبتی با این اصطلاح رایج که به آن تئاتر فیزیکال می گویند، ندارد و تئاتر من کاری روحانی است نه فیزیکی. نمایش «هیپولیت» اثر اوریپید و به کارگردانی فرزاد امینی از ۳۱ تیر ساعت ۲۱ در تئاتر مستقل تهران به صحنه رفته است. در این نمایش عطیه بیات، رها سلیمانی، زهرا سوری، مونا سهراب حقیقت، بهرام عباسی فرد، عماد قرهی و نیایش نهاوندی به ایفای نقش می پردازند. در خلاصه داستان این نمایش آمده است: هیپولیت تراژدی مردی است که خیال می کند نیکی و جوانمردی، راه سعادت است اما سرنوشتش راه به سمت دیگری می برد که آن چیزی نیست جز یک تقدیر سیاه.