مستندسازان خواستار شدند کاهش فیلم های بخش مسابقه ملی و حضور جدی بانوان در سینماحقیقت

صد کادو: جمعی از مستندسازان و عوامل فنی سینمای مستند ایران در دیدار با مسئولان مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و جشنواره سینماحقیقت پیشنهادهایی درباره این جشنواره مطرح نمودند.

به گزارش صد کادو به نقل از روابط عمومی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، جمعی از مستندسازان و عوامل فنی سینمای مستند ایران در دیدار با مسئولان مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و جشنواره بین المللی «سینماحقیقت» به بحث و بررسی و اعلام نظر پیرامون برگزاری هرچه بهتر این رویداد سینمای مستند کشور پرداختند.
در این نشست که با حضور سیدمحمدمهدی طباطبایی نژاد مدیرعامل، مرتضی رزاق کریمی قائم مقام و معاون مستند، شهنام صفاجو مدیر روابط عمومی، محمدرضا بهشتی مدیر مجامع و جشنواره ها، مهدی شامحمدی، مرتضی پایه شناس، حمید نجفی راد، محمد حدادی، حمیدرضا فطوره چیان، افشین عزیزی، کوروش عطائی، هانیه یوسفیان، رضوان سرمد، عطا مهراد و سیاوش جمالی برگزار شد، مباحثی چون لزوم افزودن قانون نخستین نمایش فیلم های مستند در آیین نامه جشنواره سینماحقیقت (premier)، رونمایی از فیلم ها پیش از نمایش اولیه در سالن ها (opening)، تغییر شیوه برگزاری کنفرانس های خبری و برپایی آن بعد از نمایش هر فیلم در همان سالن، محدود کردن تعداد فیلم های بخش مسابقه ملی، تمدید نشدن زمان ارسال فیلم به دبیرخانه، قرار دادن فیلم های به نمایش درآمده ی تلویزیونی در بخش جنبی، احیای جایزه مردمی (تماشاگران)، معرفی یک «تِم» در هر دوره از جشنواره، تغییر نحوه ملاقات با مهمانان خارجی در بازار فیلم، استاندارد کردن سالن ها از نظر پخش فنی صدا و تصویر، مشارکت جدی بانوان مستندساز در ترکیب های انتخاب و داوری، تغییر مکانیسم انتخاب فیلم های بخش مسابقه با الگوی حلقه مشاوران و در نهایت تغییر سبک داوری به شیوه ترکیبی رای پنهان و اقناعی مورد تاکید قرار گرفت.
طباطبایی نژاد در ابتدای این جلسه ضمن تشکر از حضار اظهار نمود: امیدواریم این جلسات استمرار داشته باشد تا از نظر جمعی دوستان برای ارتقای جشنواره سینماحقیقت و بهبود فعالیت خود بهره ببریم.

در ادامه مهدی شامحمدی تهیه کننده و مستندساز اظهار داشت: سینماحقیقت یکی از اتفاقات بزرگ سینمای مستند ما بوده و همواره رو به رشد است، اما علاقمندیم برای آن اتفاقات بهتری در زمینه اجرا و محتوا رخ دهد. ما می دانیم که دبیر اختیارات کامل دارد که جشنواره را آن طور که صلاح می داند برگزار کند، اما به واسطه ارتباطی که با شما و جشنواره داریم تصمیم گرفتیم در این جلسه پیشنهادهایی را مطرح نماییم.
وی ادامه داد: اولین بحث قانون نخستین نمایش فیلم در سینماحقیقت (premier) است که سبب اعتلای بیشتر جشنواره خواهد شد. البته این توضیح را از شما شنیده ایم که این پریمیر نداشتن آثار ملی دلایل عمده ای دارد؛ این که بخشی از آثار مستند در تلویزیون تولید می شوند و بنا بر لزوم در کنداکتور پخش قرار می گیرند و اگر این قانون را بگذاریم، ممکن است این فرصت را از آن بخش و آن فیلمساز بگیریم اما به اعتقاد ما پریمیر داشتن برای سینماحقیقت لازم است و می توان مشکل را با بخش های جنبی حل کرد. از جانب دیگر برپایی مراسم رونمایی یا معرفی فیلم ها که در نخستین اکران عمومی این آثار برگزار می شد هم باید احیا شود، چون سال قبل نشست های فیلم- خبر جای این مراسم را گرفته بود و کارکرد لازم را نداشت.
عطا مهراد مستندساز هم با اشاره به اهمیت تعامل فیلمساز با مخاطب تصریح کرد: باید بعد از آخر فیلم ها که مخاطبان برای صحبت پیرامون آن اشتیاق دارند، نشستی کوتاه برگزار گردد. این فرصتی ویژه است که تنها جشنواره ها می توانند آن را فراهم نمایند و ما در سینماحقیقت این فرصت را از دست می دهیم. ممکن است موضوع، کمبود سالن ها و زیاد بودن فیلم ها باشد که پیشنهاد ما کاهش تعداد فیلم ها بخصوص در بخش مسابقه ملی است.
وی تصریح کرد: جشنواره هایی دیگری در حال برگزاری هستند که نقش تولید فضایی برای دیده شدن آثار مستند را ایفا می کنند و به نظر می رسد جشنواره سینماحقیقت باید مکانی برای رقابت جدی آثار مستند باشد. کاهش تعداد فیلم ها، هم سبب رقابت جدی تر مستندها خواهد شد و هم سانس های بیشتری برای تکرار نمایش فیلم ها بوجود می آورد و فضا هم برای برگزاری مراسم معرفی و نشست های پرسش و پاسخ فراهم خواهد شد.
شهنام صفاجو در توضیح پیرامون نشست های خبری سینماحقیقت اظهار داشت: در تمام فستیوال های جهان برگزاری چنین جلساتی صرفاً کارکرد رسانه ای دارند و موضوع، رویارویی فیلمساز با مخاطبان نیست. این جلسات با قلم خبرنگاران در رسانه ها منعکس می گردد تا عموم مردم در جریان برپایی جشنواره و مبحث فیلم ها قرار بگیرند.
در ادامه جلسه مرتضی پایه شناس مستندساز و تدوینگر هم ضمن ارائه این پیشنهاد که تمامی فیلم های بخش مسابقه ملی در سالن شماره یک سانسی داشته باشند، اظهار داشت: اگر تعداد فیلم ها کاهش پیدا کند، همه فیلم ها امکان یک اکران را در سالن اصلی خواهند داشت. با این شرایط امکان اهدای جایزه مردمی هم فراهم خواهد شد که این جایزه برای فیلمسازان بسیار اهمیت دارد.
طباطبایی نژاد با اشاره به این که در جشنواره ای چون فجر، هر فیلم ۳۵ نمایش دارد و سانس های مختلفی را در ساعات و سالن های متفاوت تجربه می کند، تصریح کرد: تحت این شرایط می توان گفت تا حد زیادی عدالت رعایت شده است، اما در سینماحقیقت برای هر فیلم دو نمایش داریم و باید به چاره ای بیاندیشیم تا سانس ها به شرایط برابر نزدیک شوند تا امکان طراحی و اهدای جایزه مردمی فراهم آید.
وی اضافه کرد: سال قبل فیلم ها را در دو بخش کوتاه (تا ۴۵ دقیقه) و بلند (بیش از ۴۵ دقیقه) انتخاب و داوری کردیم و امسال تصمیم داریم به سبک خیلی از جشنواره های مستند معتبر دنیا همچون «ایدفا» عمل نماییم که فیلم ها را در سه بخش کوتاه (تا ۴۰ دقیقه)، نیمه بلند (۴۰ تا ۷۰ دقیقه) و بلند (بیش از ۷۰ دقیقه) انتخاب و داوری می کنند.
پایه شناس با بیان این که با کاهش تعداد فیلم ها می توان به نتایج مثبتی رسید، ادامه داد: با این انتخاب کیفی، شأن حضور فیلم ها در جشنواره سینماحقیقت افزایش خواهد یافت و ما می توانیم به حضور فیلم مان در بخش مسابقه این جشنواره افتخار نماییم. از جانب دیگر با افزایش کیفیت فیلم های بخش مسابقه، مخاطبان راضی تر بوده و کیفیت داوری ها هم بالاتر خواهد رفت.
او ادامه داد: یکی دیگر از پیشنهادات ما در نظر گرفتن یک «تِم» برای هر دوره از جشنواره است که برپایه همین موضوع، ورک شاپ ها و دیگر بخش ها برنامه ریزی خواهند شد. بعنوان مثال مبحث یک دوره فیلمبرداری باشد و کارگاه های تخصصی در حوزه فیلمبرداری برگزار گردد. حتی می توان جایزه ویژه و بزرگداشت ها را برپایه این مورد طراحی نماییم.
این مستندساز تصریح کرد: خواهش اصلی ما این است که زمان شرکت در جشنواره را تمدید نکنید تا بتوانید فرصت بیشتری برای انتخاب فیلم ها و باقی موارد داشته باشید.
رضوان سرمد مستندساز هم در ادامه درخواست ها برای کاهش تعداد فیلم ها اظهار داشت: به نظر بیش از بخش مستند بلند، در بخش فیلم های کوتاه و نیمه بلند نیاز به کاهش تعداد آثار راه یافته به جشنواره داریم. این دو بخش کمتر می توانند نظر مخاطبان را جلب کنند؛ ضمن اینکه این آثار در جشنواره های دیگر مثل فیلم کوتاه تهران هم نمایش داده می شوند و به میزان کافی دیده شده اند.
نبود جایزه تماشاگران در این جشنواره یک نقطه ضعف است و باید ساز و کاری برای آن اندیشیدسیاوش جمالی مستندساز هم با بیان این پرسش که در دهه گذشته چند فیلم مستند خوب داشته ایم، اظهار داشت: در سال های اخیر ضعفی در بیشتر فیلم ها وجود دارد و کیفیت مستندها چندان بالا نیست. حال برای بسترسازی و بالا بردن کیفیت فیلم ها چه کارهایی می توان انجام داد؟ من بعنوان فیلمساز نیاز به استفاده از خرد جمعی دارم. فیلمسازی یک امر جمعی است و پیشنهاد من برگزاری کارگاه های تخصصی برای هر پروژه است. بعنوان مثال مردادماه پنج فیلم را که امکان دارد به جشنواره سینماحقیقت برسند انتخاب کنید تا با نظارت بزرگانی در عرصه تدوین و… این پروژه ها تکمیل شود. به هر حال حضور مشورتی اساتید، ایرادهای اساسی را از فیلم دور می کند و باید چنین کارگاه هایی نه در زمان جشنواره که در طول سال برگزار شوند.
کوروش عطائی مستندساز هم با اشاره به پرمخاطب بودن جشنواره سینماحقیقت خاطرنشان کرد: نبود جایزه تماشاگران در این جشنواره یک نقطه ضعف است و باید ساز و کاری برای آن اندیشید.

او تصریح کرد: در بخش بازار فیلم جشنواره بخصوص در سال قبل هم مشکلی وجود داشت که لازم می دانم به آن اشاره کنم. ببینید! مهمانان خوبی به جشنواره دعوت می شوند و طبعاً هزینه زیادی هم می شود، اما در برنامه ریزی فرصت دیدار فیلمساز با آن میهمان معتبر خارجی فراهم نمی گردد. دو دوره قبل تر در محل بازار فیلم جشنواره چند پروژه انتخاب گردید و فیلمسازها امکان توضیح و ارائه پروژه خویش را یافتند؛ همان گونه که در جشنواره زاگرب داکس به این شکل است که شما پروژه خویش را می فرستید و یک هفته برای شما کارگاهی برگزار می گردد که چطور این پروژه را با ذکر نکات مثبتی که دارد، به حاضران در بازار عرضه دهید. بعد یک روز برای شما تعیین می گردد و با حضور میهمانان، طی ده دقیقه پروژه ی خویش را تبلیغ می کنید و شب همان روز مسئولان جشنواره برای افرادی که علاقه مند به مکالمه بیشتر پیرامون فیلم هستند، قرار ملاقات هایی با شما تنظیم می کنند و بدین سان پروژه در پروسه تولید قرار می گیرد.
در ادامه طباطبایی نژاد خطاب به کوروش عطائی و دیگر حضار اعلام نمود که در آینده جلسه ویژه ای با مبحث بازار فیلم سینماحقیقت، با حضور مدیر بین الملل مرکز و سایر فیلمسازان صاحب نظر در این حوزه برگزار خواهیم کرد.
محمد حدادی فیلمبردار هم در این نشست پیشنهاد داد امکانی فراهم گردد تا افرادی که مخاطب جدی جشنواره یا فیلمساز هستند، بتوانند از قبل سانس هایی را رزرو کنند. او اظهار داشت: این روش در جشنواره های دیگری چون جشنواره جهانی فجر اجرا شده و به نظر می رسد شرایط این کار به لحاظ تشکیلاتی فراهم گشته است.
انتخاب فیلم ها توسط حلقه مشاوران دبیر جشنواره که لزوماً فیلمساز هم نیستند، از دیگر پیشنهادهای حدادی بود که با تایید اغلب حضار جلسه همراه شد اما طباطبایی نژاد توضیح داد که چون مرکز گسترش در مقام برگزارکننده جشنواره، تولیدکننده فیلم هم است این نحوه انتخاب، فیلم های منتخب بخش مسابقه ملی را با چالش مواجه خواهد کرد؛ هرچند که در بخش جایزه شهید آوینی به همین نحو عمل می گردد.
در ادامه رضوان سرمد این پرسش را مطرح نمود که چرا در یک جشنواره بین المللی، بعضی از فیلم های بخش مسابقه ملی بدون زیرنویس انگلیسی پخش می شوند. طباطبایی نژاد در پاسخ اظهار داشت: یکی از دلایلی که اجبار زیرنویس را برداشتیم، فیلم هایی بودند که زبانی به جز فارسی داشتند و زیرنویس فارسی به همراه انگلیسی، نیمی از کادر تصویر را می گرفت. البته سال قبل بیش از نیمی از فیلم ها زیرنویس داشتند و شرط پذیرش در بخش مسابقه بین الملل هم برخورداری از زیرنویس بود اما حق با شماست، جشنواره ای که ادعای بین المللی دارد باید این اجبار را داشته باشد. مسلماً برای دوازدهمین دوره سینماحقیقت این اجبار را برای همه فیلم های بخش مسابقه ملی خواهیم داشت.
حمیدرضا فطوره چیان متخصص تصحیح نور و رنگ هم تصریح کرد: من همواره بیشترین تعداد فیلم را در جشنواره سینماحقیقت داشته ام و حتی در روز جشنواره هم خروجی فیلم تحویل داده ام. به نظر من اگر امکان تمدید ثبت نام فیلم ها وجود نداشته باشد و زمانی برای تحویل خروجی نهایی آثار مشخص شود، اتفاق خوبی رخ خواهد داد و سال های بعد فیلمسازان منظم تر خواهند شد.
طباطبایی نژاد با بیان این که به هر حال برخی فیلم های خوب وجود دارند که ما دوست داریم به جشنواره برسند و این تمدید کردن ها بیشتر به علت رسیدن این فیلم ها به جشنواره است، تصریح کرد: باید این مورد را بررسی نماییم، چون که برخی فیلمسازان صبر می کنند و بعد از تمدید مهلت ثبت نام فیلم خویش را به جشنواره می رسانند. شاید در فراخوان این مورد را اعلام نماییم که این مهلت قابل تمدید نیست.
حمید نجفی راد تدوینگر هم که در این جلسه حضور داشت، با اشاره به شرایط نابسامان تدوین در سینمای مستند اظهار نمود: من که سال ها تدوینگر مستند بودم، این حرفه را کنار گذاشتم و کمتر تدوین مستند انجام می دهم چون شرایط مانند گذشته نیست. به نظر من صنف تدوین در حال از بین رفتن است و برپایی ورک شاپ های گاه به گاه تدوین هم تاثیر چندانی ندارند بنابراین معتقدم مرکز گسترش باید فکری اساسی در این باره انجام دهد.
هانیه یوسفیان مستندساز هم با تاکید بر اهمیت مشارکت زنان مستندساز در هیات های انتخاب و داوری اظهار داشت: در چند سال اخیر در هیات انتخاب خانمی حضور نداشته و در هیات داوری گاه از خانم هایی دعوت شده که دغدغه مستند نداشته اند و در حوزه داستانی فعال بوده اند این در شرایطی است که برپایه آمارها همه ساله تعداد بالایی از زنان در جشنواره سینماحقیقت شرکت می کنند و شایستگی حضور در این گروه های انتخاب و داوری را دارند.
مرتضی رزاق کریمی در پاسخ توضیح داد: ما معمولاً هر سال نماینده ای از خانم ها در هیات های انتخاب و داوری داریم. سال قبل علاوه بر مستانه مهاجر که یکی از تدوینگران فعال در حوزه مستند است و در دوره اولین سینماحقیقت هم تندیس تدوین دریافت کرده، کتایون شهابی در بخش داوری بین الملل حضور داشت. ضمن اینکه همواره این کوشش برای حضور خانم ها وجود داشته است، اما همانطور که گفتید همه ساله بیشتر بانوان فیلمساز در جشنواره فیلم دارند یا یکی از عوامل فیلم ها هستند و بنابراین امکان استفاده از آن ها در ترکیب هیات های انتخاب یا داوری فراهم نمی گردد.
افشین عزیزی آهنگساز هم با بیان این که جشنواره باید فروش بلیت داشته باشد، اظهار داشت: وقتی جشنواره ای جایزه ای برای موسیقی اختصاص می دهند، نباید فیلمی با موسیقی انتخابی کاندید بهترین فیلم شود. اگر این اجبار وجود داشته باشد که مستندساز برای کار خود از آهنگساز استفاده نماید یا حداقل با کسب اجازه از صاحب اثر، از موسیقی انتخابی ایرانی استفاده نماید، اوضاع موسیقی در حوزه مستند بهبود خواهد یافت.
مدیرعامل مرکز گسترش با بیان این که مطرح کردن اجبار ساخت موسیقی برای آثار مستند به منظور شرکت در سینماحقیقت و کسب جایزه کمی زود است، خاطرنشان کرد که این مورد را می توان ۴ یا ۵ سال آینده عملی کرد.
او خاطرنشان کرد که پیشنهاد انتخاب «بهترین فیلم» جشنواره به شرط استفاده از موسیقی اورژینال قابل بحث و تاکید در مقررات جشنواره است.
در آخر این جلسه، مهدی شامحمدی پیشنهادهایی درباره داوری جشنواره با حضور متخصصانی از حوزه های مختلف نظیر تدوین، فیلمبرداری و موسیقی مطرح کرد؛ به روشی که انتخاب نامزدها به روش نمره دهی اما مخفی بوده و امکان تغییر نمره داده شده بعد از جلسه مشورتی با دیگر داوران وجود داشته باشد. برای انتخاب نهایی فیلم ها از جمع نامزدهای اعلامی هم روش اقناعی مورد تاکید قرار گرفت.